16-тӥ пӧсьтолэзь — Григориан дырпусъя — арлэн 197-тӥ нуналыз (касьян аре — 198-тӥез). Ар пумозь 168 нунал кылемын.
☀️ Ижкарын Шунды 3 час 51 минутэ ӝужа, пуксе 21 час 2 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 17 час 11 минут.
🌑 Выль толэзь (будэмез 1.37 нунал).
Нунал тодметъёс
- Мак сяськалэн нуналыз (ӟуч: Маков день). Та дырлы мак вуэ ини, шуо. Мак кидысэз вашкала дырысен пӧраськонэ кутэм сяна, эмъяськонын но веднаськонын куто[1]. Калык осконъёсъя, туннэ шудтэм нунал, соин ик выль ужъёс борды кутскыны уг яра.
- Чонари вотэcсэ пунэ ке ― куазь шулдыр луоз.
- Кузькылак удалтӥз ке ― толалтэ куазь шуныт улоз.
- Та уй кӧня кизили адӟод, сомында ик шудо ивор кылод, шуо.
Нимнуналзэс пусъё
- Александр, Анатолий, Василий, Георгий, Герасим, Демид, Иван, Константин, Марк, Михаил, Филипп, Фома.
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
— Кыйлэн калыккуспо нуналыз[2].
Йӧскалык праздникъёс
Тумошо праздникъёс
- Ческыт сиёнлэн нуналыз.
- Асфальт вылын суредаськон нунал.
Луэм учыръёс
Удмуртиын
Волынской губерния мутусын
Россиын но дуннеын
- 622 — дыр лыдъян Ислам календарья кутскемын.
- 1439 — Сьӧдкыльлэн вӧлмеменыз сэрен Англиын чупаськон алэмын.
- 1548 — Испанецъёс Ла-Пас карез инъязы. (La Paz — испан кылысь «мир» шуыса берыктӥське). Озьы нимамын, кема дыр ӵоже ог-огенызы тушмонъяськыса улэм испан завоевательёслы сӥзьыса.
- 1795 — Екатерина II Волынской губерниез кылдытӥз.
- 1867 — Француз Жозеф Монье, азьвыл садовник луыса ужам мурт, армированной бетон кылдытэм. Берло ӝужыт юрт пуктонын со валтӥсь материал луиз.
- 1909 — Кылдытэмын Audi компания.
- 1919 — Тӧдьы арми генерал Деникин кивалтэм улсын Херсонэз басьтӥз.
- 1926 — Германиын алэмын «Броненосец Потёмкин» совето фильм.
- 1932 — Донецк улослэн шоркарез Артёмовск карысь Сталиное выжтэмын.
- 1944 — мозмытэм Минскын Партизанъёслэн парадзы ортчиз.
- 1945 — США-ысь Нью-Мексико штатысь полигонын атомной бомбаез нырысетӥ азинлыко эскерон ортчиз.
- 1951 — Бостонысь издательство Little, Brown & Co. Дж. Сэлинджерлэсь «Над пропастью во ржи» («The Catcher in the Rye») повестьсэ печатлаз.
- 1956 — Карел-Финн ССР Карел АССР-лы пӧрмытэмын.
- 1979 — Саддам Хуссейн Ираклэн президентэз луиз.
- 1990 — УССР-лэн Вылӥ Кенешез Украиналы кун суверенитет сярысь декларация кутӥз.
- 1994 — Шумейкеров — Леви комета [ӟуч] (удм. Юпитерен мырӟиськиз.
- 2002 ― Вашингтон карлэн шораз усьтэмын калыккуспо шпионажлэн историезлы сӥзем аспӧртэмлыко музей.
Мария Блюменталь-Тамарина
Вордскизы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
- 1927 — Аркадий Пантюхин, Удмуртиысь эмтодосчи, стоматолог.
- 1934 — Иван Пичугин, инженер, педагог, ИжГТУ-лэн сӥё-дано профессорез.
- 1936 — Дмитрий Полищук, Удмуртиысь тодосчи, ИжГТУ-лэн профессорез.
- 1946 — Владимир Гасников, Удмуртиысь эмтодосчи, эпидемиолог.
- 1962 ― Юлия Шамшурина (Степанова), удмурт куасэн ветлӥсь, спортъя мастер.
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1859 — Мария Блюменталь-Тамарина (вордскыкуз сётэм фамилиез Климова; кул. 1938), театрын но киноын шудӥсь актриса, СССР-ысь калык артитка.
- 1872 — Руаль Амундсен, Норвегиысь полярной исследователь, путешественник но первооткрыватель.
- 1928 — Андрей Дементьев, СССР-ысь но Россиысь кылбурчи, теле- но радиопередачаосты нуись, 1981—1992 аръёсы «Юность» журналлэн валтӥсь редакторез.
- 1953 — Павел Глоба, Россиысь астролог.
- 1958 — Дмитрий Петров, ӟуч берыктӥсь, полиглот но дышетӥсь.
- 1962 ― Григорий Лепс, Россиысь кырӟась, крезьгурчи.
- 1968
- Леонид Агутин, Росси эстрадаысь кырӟась, крезьгурчи.
- Ларри Сэнгер, философияя доктор, Википедиез кылдытӥсьёс пӧлысь одӥгез.
Кулӥзы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1764 — Иван VI, Россиысь император.
- 1831 — Александр Ланжерон, Франциысь эмигрант, Россиысь военачальник, 1815—1822 аръёсын Новороссилэн но Бессарабилэн генерал-губернаторзы.
- 1868 — Дмитрий Писарев, ӟуч литература дунъясь.
- 1896 — Эдмон Де Гонкур, Франциысь гожъясьчи.
- 1990 — Валентин Пикуль, совето гожъясьчи.
- 1992 — Татьяна Пельтцер, совето актриса, СССР-ысь калык артист, Кун премилэн лауреатэз.
- 2007 — Михаил Кононов, театрлын но киноын шудӥсь актёр, Россиысь калык артист (2000).
Валэктонъёс