27-тӥ оштолэзь — Григориан дырпусъя — арлэн 117-тӥ нуналыз (касьян аре — 118-тӥез). Ар пумозь 248 нунал кылемын.
☀️ Ижкарын Шунды 4 час 52 минутэ ӝужа, пуксе 20 час 2 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 15 час 9 минут.
🌓 Нырысетӥ ньыльмосэз (будэмез 9.96 нунал).
Нунал тодметъёс
- Мартын Лисогон. Та нуналэ, пе, ӟичыос адӟемысь но кылэмысь дугдо. Туннэ пӧяськыны но ӟечъяськыны уг яра.
- Туннэ куазь шуныт ке ― ӝоген выльысь кезьытскоз.
- Пилемъёс сылмо ке ― куазь сайкыт луоз.
- Та нуналэ туриез адӟид ке ― удалтоз.
- Кин, пе, туннэ тылобурдоосты сюдоз, солэн быдэс ар ӵоже уксёез тырмыт луоз, шуо.
Нимнуналзэс пусъё
- Ян, Остап, Мартин, Иван, Валентин, Антон, Александр, Азат.
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
- Россия
Россия, Якутия
Якутия — Элькунлэн нуналыз (1922).
- Вахта амалэн ужасьёслэн нуналзы.
- Пудо эмъясьлэн калыккуспо нуналыз.
- Россия
Россия — Парламентаризмлэн нуналыз.
- Россия
Россия — спецчастьёслэн нуналзы.
- Австрия
Австрия — Кыктэтӥ республикалэн нуналыз.
- Иран
Иран — Кышкыттэм транспортлэн нуналыз (2017-тӥ арысен).
- Молдавия
Молдавия — Кун флаглэн нуналыз (куинь буёло флаглэн нуналыз) (1990).
- Нидерланды
Нидерланды, Аруба
Аруба — Корольлэн нуналыз (2014).
- Словения
Словения — Йӧскалык пумитъяськонлэн нуналыз (1941).
- США
США — Писпу мерттон нунал.
Сьерра-Леоне — Асэриклык басьтон нунал (1961).
Того — Асэриклык басьтон нунал (1960).
- ЮАР
ЮАР — Эрико нунал (1994).
- Ӝӧквыл шудонъёслэн дунневыл нуналзы.
- Скульптруралэн калыккуспо нуналыз.
- Графической дизайнлэн нуналыз.
Луэм учыръёс
Удмуртиын
- 1927 ― Вотка туберкулезной диспансер усьтэмын.
- 1976 ― Ижысь радиозаводлэн коллективезлы, 45 ар тырмонэн валче, Ужысь Горд Знамялэн орденэз сётэмын.
- 2017 ― Ижкарысь "Ижевские Электрические сети" ужъюрт вӧзын, солэн 95 ар тырмонэныз влче, Василий электриклы синпелет пуктэмын.
Лондонысь зоосад, 1835-тӥ ар
Екатеринбургысь метрополитен
Россиын но дуннеын
- 1509 — Папа Римский Юлий II Венециез черклэсь висъяз.
- 1521 — Филиппин шормуӵъёсын аборигенъёс португал зарезьчиез Фернан Магелланэз виизы.
- 1636 — Цна шур дурын Тамбов кар инъямын.
- 1644 — Канадаын нырысьсэ чабей киземын.
- 1702 — Пётр I Россие кунгожсьӧр муртъёсты ваён сярысь манифест гожтӥз. Вуэм муртъёслэн оскон ласянь эриксы сюбегатэмын уз луы шуыса оскытӥз. Озьы Европаысь корабль но пыӵалтӥрлык лэсьтӥсь усточиос, ожгар инженеръёс вуылыны кутскизы.
- 1805 — США-ысь ожчиос Варвар ярдурысь Дерна карез киултӥзы (Ливия).
- 1812 — Александр I Наполеонлы Шведской Помераниез, прусс музъемъёсты мозмытон, данциг гарнизонэз пичиятон но нейтрал кунъёсын вузкарыны лэзён сярысь куронъёс ыстӥз.
- 1828 — Лондонысь зоосад усьтэмын.
- 1905 — Николай II «Об укреплении начал веротерпимости» манифест гожтӥз.
- 1906 — Петербургын «Украинский вестник» газетлэн нырысетӥ номерез потӥз.
- 1908 — Лондонын IV Олимпи шудонъёс усьтӥськизы.
- 1922 — РСФСР-лэн пушпӧлаз Якут АССР кылдытэмын.
- 1959 — СССР но Египет Асуанской плотинаез лэсьтон сярысь тупанкыл гожтӥзы.
- 1960
- СССР-ысь экранъёс вылэ потӥз Михаил Шолоховлэн «Поднятая целина» романэзъя пуктэм фильмлэн 1-тӥ сериез («Ленфильм», 1959). Сое 30,2 миллион пала адями учкиз.
- Свердловскын Ил-18 самолёт пальккиськиз.
- 1961 — Сьерра-Леоне Великобританилэсь эрико луиз.
- 1963 — Кубаысь революцилэн азьветлӥсез Фидель Кастро нырысьсэ СССР-е вуиз.
- 1965 — США-ыннырысьсэ «Памперс» подгузникъёслы патент басьтэмын.
- 1966 — Ватиканын пумиськизы римской папа Павел VI но СССР-ысь кунсьӧр ужъёсъя министр Андрей Громыко.
- 1967 — Монреальын Дунне адӟытон усьтэмын.
- 1978 — Афганистанын Апрель революция кутскиз.
- 1986 — Чернобыль катастрофаен сэрен, Припять карын улӥсьёс эвакуировать каремын. 3 час куспын карысь 40 сюрс калык поттэмын.
- 1991 — Екатеринбургын метрополитен усьтэмын.
- 2005 — нырысьсэ инме ӝутскиз Airbus А380 авиалайнер.
- 2007 — эстон кивалтэт «Бронза солдатэз» шайвылэ нуиз.
- 2012 — Днепропетровсклэн шораз (Украина) терактъёс ортизы.
Вордӥськизы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
- 1946 — Виталий Козлов, Ижысь инженер, «Ижмаш» заводлэн ыбылӥськон пыӵалтӥрлыкъя 127-тӥ номеро ёзэтэзлэн валтӥсь технологез.
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1791 — Сэмюэл Морзе, Америкаысь суредась но изобретатель, гожъясь телеграфез но Морзе азбукаез кылдытӥсь.
- 1820 — Герберт Спенсер, Англиысь философ, социолог.
- 1909 — Валентина Гризодубова, совето лётчик, одӥгаз рекордной лобӟонэ пыриськись, Совето Союзлэн Героез (1938).
- 1927 — Евгений Моргунов, театрын но киноын шудӥсь актёр, РСФСР-ысь дано артист.
- 1933 — Леонид Рошаль, Россиысь нылпи хирург, мерлыко ужчи.
- 1969 — Стас Михайлов, Россиысь кырӟась но крезьгур гожъясь.
- 1986 — Динара Сафина, Россиысь теннисэн шудӥсь.
Кулӥзы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1521 — Фернан Магеллан, зарезьуясь.
- 1915 — Александр Скрябин, ӟуч крезьгурчи, пианиноен шудӥсь, дышетӥсь.
- 1998 — Карлос Кастанеда, Америкаысь гожъяськись, антрополог, этнограф.
- 2007
- Кирилл Лавров, театрын но киноын шудӥсь актёр, СССР-ысь калык артист.
- Мстислав Ростропович, виолончелен шудӥсь, дирижёр, СССР-ысь калык артист.