18-тӥ оштолэзь — Григориан дырпусъя — арлэн 108-тӥ нуналыз (касьян аре — 109-тӥез). Ар пумозь 257 нунал кылемын.
☀️ Ижкарын Шунды 5 час 13 минутэ ӝужа, пуксе 19 час 41 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 14 час 28 минут.
🌑 Выль толэзь (будэмез 0.96 нунал).
Нунал тодметъёс
- Ӟуч дырпусъя туннэ Федул Ветренник. Туннэ нуналысен, пе, кезьыт тӧлъёсты шунытъёсыз вошто. Туннэ укноосты миськыны но корка пушез тӧлатыны дэмлало.
- Туннэ нуназе шуныт, нош ӝытпал шуак кезьытскиз ке ― матысь дыре куазь пӧсь луоз.
- Ваёбыжъёс уг ке адӟисько ― кезьытъёс кема возиськозы на.
- Туннэ, пе, выжез ӵужыны уг яра ― жаген ӵош коркась ваньбурдэ но шуддэ ӵужод, шуо.
Нимнуналзэс пусъё
- Марк, Платон, Самсон, Семён, Феодора.
Горький нимо парк, вылӥысен учкыса
Быдӟым Могол выжыысь падишах
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
— Радио бичанэн тунсыкъяськисьёслэн дунневыл нуналзы.
ЮНЕСКО — Синпелетъёслэн калыккуспо нуналзы.
- Россия
Россия — Ож данлыклэн нуналыз — Чудской ты вылын ожмаськон дыръя ӟуч ожгарчиос немец рыцаръёсты вормизы (Ледовое побоище, 1242-тӥ ар).
- Россия
Россия — Гocтexнaдзop ёзэтъёслэн кылдон нуналзы.
- Карелия
Карелия — Тылпулэсь утиськон удысын тыршисьёслэн нуналзы.
- Иран
Иран — Армилэн нуналыз.
- Жонглёрлэн калыккуспо нуналыз.
Луэм учыръёс
Удмуртиын
- 2024 ―
- Тупатъян-выльдон ужъёс кутскемен, Ижысь Шудбуро Аллея пытсамын.
Россиын но дуннеын
Сан-Францискоысь музъемзуркан
- 1669 — Быдӟым Могол выжыысь инди кивалтӥсь Аурангзеб вань индуизм черкъёсты одӥгтэм куашкатыны косӥз.
- 1718 — Пётр I Косэтэзъя Росси империын орденъёсын Капитул кылдытэмын. Солы луыса радъямын Кун данъетъёс но чакланы кутскемын соосын пусъемъёслэн лыдзы.
- 1763 — ӟуч императрицалэн Екатерина II куремезъя, Вӧсьбуро Синод Арсений митрополитэз санэзлэсь палэнтӥз но монастыре келяз.
- 1789 — Сибирьын (Тобольск) нырысетӥ типографи усьтэмын. Солэн кузёез Василий Яковлевич Корнильев "росси диалектэн сяна, азьланяз кунгожсьӧр кылъёсын но печатланы дась" вал.
- 1791 — Англи парламент африкан колониосын вар возёнэз палэнтыны ӧз лэзьы.
- 1846 — Америкаысь Роял Хаус телеграф аппаратлы патент басьтӥз.
- 1853 — ужаны кутскиз Азиысь нырысетӥез чугун сюрес (Бомбей — Тхане, 36 км).
- 1902 — Великобританиын йыруж лэсьтӥсез тодман понна нырысьсэ уже кутэмын дактилоскопия амал.
- 1906 — |Сан-Францискоысь музъемзуркан, США-лэн историысьтыз тужгес кышкытэз учыр.
- 1922 — Москваын МКС футбольной команда МКС кылдытэмын, али дыре «Спартак» нимын тодмо луэ.
- 1923 — Феликс Дзержинский кичӧлтэмъя кылдытэмын спортъя «Динамо» дэменлык.
- 1924
- Москваын яланлыко автобус мынэт усьтэмын. Нырысетӥ маршрут кар котыртӥ гинэ ветлӥз. Со арын ик гудырикошкон толэзе Москва пушкытӥ мын-он-ветлон радъямын вал.
- СССР-лэн Кун флагез юнматэмын (палэнтэмын 12-тӥ южтолэзе 1991-тӥ арын).
- 1925 — Радиолюбительёслэн калыккуспо союззы кылдытэмын.
- 1942 — американ авиаци Япония вылэ нырысетӥ налётсэ лэсьтӥз («Дулиттл рейд»).
- 1946 — берпумзэ люкаськиз Нациослэн лигазы, аслэсьтыз ужоскетсэ ООН-лы сётон вылысь.
- 1967
- Москва—Токио пуксьылытэк лобон рейс усьтэмын.
- Красноярской водохранилищеез лэсьтон ужъёс йылпумъямын.
- 2018 — Свазилендлэн королез Мсвати III кунлэн нимыз Эсватини каремын шуыса ялӥз.
Вордӥськизы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1772 — Давид Рикардо, Англиысь экономист, политической экономикалэн классикез.
- 1901 — Ласло Немет, венгер гожъяськись.
- 1917 — Георгий Вицин, театрын но ки ноын шудӥсь актёр, СССР-ысь калык артист.
- 1929 — Галина Брежнева, Леонид Ильич Брежневлэн нылыз.
- 1937 — Светлана Немоляева, актриса, РСФСР-ысь калык артист.
- 1955 — Майк Науменко, совето рок крезьгурчи, «Зоопарк» группалэн кивалтӥсез.
Кулӥзы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1850 — Анна Мария Тюссо, скульптор, Лондонысь сюсь фигураослэсь тодмо музейзэс кылдытӥсь.
- 1955 — Альберт Эйнштейн, тодмо немец физик-теоретик, Нобель премилэн лауреатэз (1921).
- 2002 — Тур Хейердал, Норвегиысь путешественник но гожъяськись.