15-тӥ гудырикошкон — Григориан дырпусъя — арлэн 227-тӥ нуналыз (касьян аре — 228-тӥез). Ар пумозь 138 нунал кылемын.
☀️ Ижкарын Шунды 4 час 49 минутэ ӝужа, пуксе 20 час 4 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 15 час 14 минут.
🌑 Выль толэзь (будэмез 1.84 нунал).
Нунал тодметъёс
- Степан ― турын сигез тырмытӥсь (ӟуч: Степан Сеновал). Йылпумъяське турын утялтон вакыт. Та нуналэ 12 турынлэсь «Исьтапан тугоко» кертто (сизьйыр, тӧдьысяська, бутник, курытпот, кӧлтурын но мукет). Собере сое мудор сэргы интыяло, нош семьяысь кин ке висьыны кутске ке, тугокоысь турынэз парыса, висисез йӧнато.
- Кыӵе туннэ куазь луоз ― быдэс куарусёнзэ но сыӵе ик возиськоз.
- Коӵыш борддорез ӵабъя ке ― куазь урод кариськоз.
- Пудо-живот нуназе кӧлэ ― зорон азьын.
Нимнуналзэс пусъё
- Вacилий, Никoдим, Cтeпaн, Ивaн, Тapac, Ρoмaн.
Иль-Джезу черк (Святейший Иисус нимо), иезуитъёслэн ордензылэн Римысь валтӥсь храмзы
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
- Тыва
Тыва ― Элькунлэн нуналыз.
Йӧскалык праздникъёс
Тумошо праздникъёс
- Толэзь нылъёсын сипыртон нунал.
Луэм учыръёс
Удмуртиын
- 1870 — Ижысь Офицер собранилэн юртаз Пыӵал лэсьтон школа усьтӥськиз, со 100 адямилы но 4 ар ӵоже дышетсконлы чакламын вал. Арлы быдэ школаез 20—25 мурт йылпумъялляз, соосты «пыӵалъя мастер» нимын пусйылӥзы, Россиысь ожгар частьёсы но ожгар учреждениосы службае распределения ысъязы. 48 ар ӵоже школа 900-лэсь ятыр усточиосты дасяз.
- 1933 — Ижкарын улӥсьёслы паспортъёс сётъяны кутскемын.
- 1946 — УАССР-ысь Калыкез югдытонъя министерстволэн Факелысь санаторно-лесной школаез усьтэмын (али дыре — Факелысь школа-интернат).
- 1974 — Ижысь Крылов урамын усьтӥськиз «Родина» кинотеатр.
Россиын но дуннеын
Наполеонлэсь вормонъёссэ данъян Вандом колонна
Вудсток фестивалез усьтон дыръя люкаськем калык
- 1498 — аслаз куинетӥ зарезь уяназ Христофор Колумб Гренадаез усьтӥз.
- 1534 — Игнатий де Лойола Парижын иезуитъёслэсь ордензэс кылдытӥз.
- 1795 — Франциын тупатэмын выль валюта — франк.
- 1810 — Парижын, Наполеонлэсь вормонъёссэ данъян понна, Вандом колонна ӝутэмын.
- 1914 — Панамаысь канал кузя нырысетӥ судно ветлыны кутскиз.
- 1945 — Хирохито император, калыкезлы вазиськыса, Японилэн капитуляциез сярысь ялӥз.
- 1947 — Британ Индия кык кунлы люкиськиз [ӟуч] (удм. — Пакистан доминионлы но Индия Союзлы.
- 1956 — Совето Союзын Сталин премиос интые выльысь Ленин премиосты сётъяны кутскемын.
- 1960 — Конго Элькун Францилэсь асэриклык басьтэмез сярысь ялӥз.
- 1969 — усьтӥськиз Вудсток фестиваль ― хиппи вакытлэн йылпумъяськемез.
- 1992 — Азербайджанын выль валюта кутэмын — манат [ӟуч] (удм..
- 2013 — Смитсоновской институт олинго [ӟуч] (удм. выжыысь Bassaricyon neblina [ӟуч] (удм. пӧйшурлэн кылдэмез сярысь ялӥз, со Уйпал Америкаысь 35 ар ӵоже нырысетӥез вылез сьӧсь пӧйшур.
- 2023 — улонэ пыӵатыны кутскемын лыдпусо манет.
Вордӥськизы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1769 — Наполеон I Бонапарт, Франциысь император (1804—1815).
- 1771 — Вальтер Скотт, Шотландиысь гожъяськись.
- 1892 — Луи де Бройль, Франциысь физик, Нобель премилэн лауреатэз (1929).
- 1931 — Микаэл Таривердиев, совето крезьгурчи, фильмъёслы крезьгур кылдытӥсь, РСФСР-ысь Калык артист.
- 1944 — Джанфранко Ферре, Италиысь кутюрье.
- 1958 — Виктор Шендерович, Россиысь гожъяськись.
- 1972 — Бен Аффлек, Америкаысь киноактёр, режиссёр.
- 1983 — Тимати, Россиысь хип-хоп амалэн кырӟанъёсты быдэсъясь.
- 1990 — Нюша, Россиысь поп-кырӟась.
Кулӥзы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 778 — Роланд, франк ожйыр.
- 1038 — Иштван I, Венгер королевстволэн нырысетӥ королез (1000-тӥ арысен).
- 1274 — Робер де Сорбон, Франциысь теолог, солэн нимыз Парижысь университетлы сётэмын.
- 1552 — Василий Блаженый, ӟуч дун-чылкыт улӥсь.
- 1951 — Артур Шнабель, Австриысь пианиноен шудӥсь.
- 1971 — Пол Лукас, венгер но американ актёр.
- 1990 — Виктор Цой, совето кылбурчи, крезьгурчи, «Кино» рок-группаын кырӟась.
- 2012 — Гарри Гаррисон, Америкаысь гожъясьчи-фантаст.
Валэктонъёс