Йӧскалык дӥськутлэн нуналыз
Йӧскалык дӥськутлэн нуналыз (ӟуч: День национального костюма) ― юнматэм йӧскалык кун праздникъёс пӧлысь одӥгез. Юнматэмын «Удмурт Элькунысь праздникъёс но буре ваён нуналъёс сярысь» Катэн. Пусйиське куарусёнлэн куинетӥ удмуртарняяз[1].
Историез
Нырысьсэ праздник нунал пусйиськиз 2023-тӥ арын 15-тӥ куарусёнэ. Кылдытэмын Кун Кенешен Элькун парламентлэн 27-тӥ инвожое ортчем тямысэтӥ ӧтчамаз но юнматэмын «Удмурт Элькунысь праздникъёс но буре ваён нуналъёс» сярысь Катэн. Пусйиськоз арлы быдэ, куарусёнлэн куинетӥ удмуртарняяз, шуыса гожтэмын Катын[2]. Та нунал сӥземын йӧскалык дӥськутэз вурон но нуллон сямъёсты утёнлы. Сое туала вакытэ гуртъёсын но каръёсын нуллыны тупамон карон понна.
Удмуртиысь Кун Кенешлэн Тӧроез Владимир Невоструев та нуналллэн аспӧртэм кулэлыкез сярысь пусйиз:
«Кун Кенеш та кун праздникез 2023-тӥ арын катэн юнматӥз. Со асьме трос йӧскалыко Удмуртиысь котькуд калыклэсь историзэ, культуразэ но отын улӥсь муртъёсты гажанлэн тодметэз луэ. Элькунамы 130 пӧртэм калык ӵош тупаса улэ но ужа, соин та нунал котькуд йӧскалыклэсь культуразэ данъяны, ог-огенымы эшшо матынгес луыны луонлык сётэ».
Удмуртиысь парламентлэн вице-спикерез Татьяна Ишматова верамъя, Удмурт Элькунын 130 пала пӧртэм йӧскалыкъёс уло бере, та нуналлэн кулэлыкез уката бадӟым, малы ке шуоно, та нунал возьматэ удмурт калыклэсь мукет калыкъёсын бускельяськыса но тупаса улэмзэ, котькуд калыклэн лулчеберетыныз, историеныз туснсыкъяськемзэ[3].
Кун Кенешлэн лулчеберетъя, туризмъя но йӧскалык политикая ялан ужась ӧрилэн тӧроез но «Удмурт Кенеш» Огъяудмурт Ассоциацилэн тӧроез Андрей Ураськин, та нуналэз ас выжыосын герӟась нунал шуыса вераз:
«Йӧскалык дӥськут асьмемыз выжыосынымы герӟа. Со дӥськутэз асьмелэн вашкалаосмы кылдытӥзы на вал, табере соос асьме дорозь, туала вакытозь вуизы. Мон туж шумпотӥсько егит калыклэн йӧскалык дӥськутэн тунсыкъяськеменыз. Со модае пыриз, соин туала вакытэ солэсь нокин уг возьдаськы, солы пумит, сое сандыкысьтыз поттыны тырше. Куке ас выжы дӥськуттэ дӥсяськод, быдэс дуннелы возьматӥськод: мон — удмурт, мон — бигер, мон — коми, мон — пор но мукет. Асьмеос со сярысь туннэ данъяськыса вераськом. Йӧскалык дӥськут — со котькуд калыклэн аслаз тодметэз, куншет, кунпус выллем. Солэн туж мур пуштросэз. Туж шумпотымон, асьмелэн сыӵе нуналмы кылдӥз шуыса — Йӧскалык дӥськутлэн нуналыз — Удмуртиын улӥсь вань калыкъёслэн праздниксы».
Сям-йылолъёс
Йӧскалык дӥськутлэн нуналызлы сӥзьыса, элькунын пӧртэм ужрадъёс ортчыло[4]. Ваньмыз сямен, та нуналэ удмурт дэрем дӥсяны тыршо, яке огшоры нуллон дэремзэс йӧскалык кильтыриосын чебермало.
Ужрадъёс
- Кун фестиваль «Учке мынэсьтым дэремме. Оцените моё платье» (Пичи Пурга ёрос. Радъясез художник-реставратор, «Дэрем» студилэн кивалтӥсез но кылдытӥсез Татьяна Москвина);
- Фотомарафон ― удмурт йӧскалык дӥськутэз паськыт вӧлмытонъя флэшмоб (Мерлыко вотэсъёсын. Радъясез «Удмурт Кенеш» Огъяудмурт Ассоциация);
- Удмурт дӥськут вуронъя мастер-классъёс (нимаз ужъюртъёсын но улон интыосын ортчытӥське);
- Пӧртэм концерт программаос, адӟытонъёс, акциос но мукет.
Валэктонъёс
- ↑ 15 сентября в Удмуртии впервые отметят День национального костюма [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (12.09.2023). Эскеремын 07.09.2025 арын
- ↑ В Удмуртии отмечают День национального костюма [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (15.09.2023). Эскеремын 07.09.2025 арын
- ↑ 15 сентября в Удмуртии впервые отметят День национального костюма [ӟуч] Министерство национальной политики УР (12.09.2023). Эскеремын 07.09.2025 арын
- ↑ 20 сентября в Удмуртии отметят День национального костюма [ӟуч] BezFormata.Com.. Эскеремын 07.09.2025 арын