Удмурт кыллэн нуналыз
| Удмурт кыллэн нуналыз | |
|---|---|
| | |
| Типез | Кун праздник |
| Пусъё | арлы быдэ |
| Дырыз | 27 шуркынмонэ |
| Пусъён ужрадъёс | Выль книгаосын но авторъёсын тодматскон ӝытъёс, удмурт кыллэн но шаерлэн историезлы сӥзем адӟытонъёс, крезьгуро литературной программаос |
Удмурт кыллэн дунневыл нуналыз (ӟуч: Всемирный день удмуртского языка) ― удмуртлыкез но удмурт кылэз утёнэн герӟаськем праздникъёс пӧлысь тужгес кулэез но валтӥсез луэ. Пусйиське 27-тӥ шуркынмонэ. 2001-тӥ арын та нуналэ кутэмын вал «Удмурт Элькунысь кун кылъёс но элькунын улӥсь мукет калыкъёслэн кылъёссы сярысь» Кат[1]. Нырысьсэ пусйиськиз 2018-тӥ арын.
Историез
Удмурт кыллэсь нуналзэ пусъён сярысь ужпумез нырысьсэ ӝутӥзы «Удмурт Кенеш» огъя удмурт ассоциацилэн ёзчиосыз. Соослэн кичӧлтэмзыя Удмурт кыллэн нуналыз юнматэмын вал удмурт калыклэн I Огъяудмурт съездэзлы 100 ар тырмонлы сӥзем калыккуспо научно-практической конференциын 2018-тӥ арын[2]. 2001-тӥ арын 27-тӥ шуркынмонэ кутэмын вал «Удмурт Элькунлэн кун кылъёсыз но Удмурт Элькунын улӥсь мукет калыкъёслэн кылъёссы сярысь» Кат. Озьы удмурт кыллэн кун инлыкез кылдӥз. Вордскем кылзэс гажась но утьыны тыршись муртъёс понна та нунал валтӥсез луиз.
Праздникез пусъён ужпумъёс пӧлын валтӥсез луэ удмурт кылллэсь кулэлыксэ но чеберлыксэ возьматон но сое калык пӧлын вӧлмытон, кылэз азинтонын мерлыклэсь ваёссэ дунъян, шуг-секытъёсты шараян но соосты палэнтон ужпумъёсты эскерон[3]. Удмуртъёс асьсэлэсь кылзэс «анай кыл» (язык матери) шуыса нимало, малы ке шуоно, нылпилы анайлэн йӧлыныз валче пыӵа ас кылзэ, ас калыксэ, ас шаерзэ гажан мылкыд.
Пусъён
Удмурт кыллэн нуналаз быдэс элькунын ортчыло пӧртэм сӥё-дано но шулдыръяськон ужрадъёс. Кылсярысь, Йӧскалык библиотекаын, котьку сямен, радъяло выль авторъёсын но выль книгаосын тодматон ӝытъёс, удмурт кыллэн но шаерлэн историезлы сӥзем адӟытонъёс, тунсыко лекциос[4]. Удмурт Йӧскалык театрын нимысьтыз та нуналлы дасяло крезьгуро литературной программаос. Кузебай Герд нимо Йӧскалык музейын ортчо тематической экскурсиос, музейной урокъёс, пӧртэм мастер-классъёс.
«"Ӟечбуресь!" Удмуртский для всех!»[5] ― удмурт кылэн тодматонлы сӥзем акция котьку сямен ортчылэ Калыкъёслэн Эшъяськон юртазы, ёрос культура юртъёсын, лыдӟиськонниосын но школаосын.