Удмурт Кенеш

Википедиысь материал

РАН экспертиза

Logo-ran.png
Экспертизаез ортчытэ
Россиысь Тодосъёсъя Академия
Рос-прос лыдӟе
Times2.svg

РАН экспертиза

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Экспертизаез ортчытэ
Россиысь Тодосъёсъя Академия
Вань удмуртъёслэн «Удмурт Кенеш» ассоциацизы
Удмурт Кенеш
Изображение логотипа
Кылдытэмын 1991-тӥ арын шуркынмонэ ортчем Вань удмуртъёслэн IV ӧтчамазы кылдытэмын
Типез Улоскуспо калык огазеяськон
Лидер Ураськин Андрей Иванович
Сайтэз udmurtkenesh.ru​ [ӟуч]

Удму́рт Кене́ш — вань удмуртъёслэн йӧскалык огазеяськонзы, кылдытэмын 1991-тӥ арын. «Удмурт Кенеш» ассоциацие таӵе удмурт огазеяськонъёс пыро: Удмурт нылкышно кенеш, егитъёслэн «Шунды» огазеяськонзы, озьы ик Удмуртилэн палэназ улӥсь удмуртъёслэн йӧскалык но лулчеберетъя огазеяськонъёссы.

Ассоциацилэн кивалтӥсьёсыз Ижкарын ужало.

Кивалтӥсьёсыз

Радлыкез

Ассоциацилэн структураез иерархияя  [ӟуч] лэсьтэмын: ассоциациез валтэ тӧро (ӟуч: председатель), сое вань удмуртъёслэн ӧтчамазы быръё, солэн кивалтэмез улсын ужало воштӥсьёсыз но исполком, таоссэ юнмато Пичи Кенешын (ӟуч: Малый Совет; Национальное собрание) — ассоциацилэн ёзэз, со ӧтчамъёс вискын люкаськылэ; муниципал кылдытэтъёсысь каръёсын но ёросъёсын ассоциацилэн ёзэтъёсыз ужало, соос пушкы пыро гуртъёсысь ёзчиосызлэн огазеяськонъёссы но.

Ассоциацилэн официальной луись ёзэз — «Герд» газет[2].

Мерлыко ужез

«Удмурт Кенеш» уставен пусъем ужпумъёсъя удмурт йӧскалык лулчеберетэз азинтон вылысь пӧртэм пумо ужрадъёсты мыло-кыдо радъя: конференциос но конкурсъёс ортчытъя, йӧскалык премиосын сӥлы каре, элькун кивалтэтэн радъям ужрадъёсы пыриське[3].

Огазеяськонэн кылдытэм премиос

  • Кузебай Герд нимо удмурт йӧскалык премия — удмурт калыкез, лулчеберетэз, сям-йылолъёсты утем но азинтэм, эшлыко кусыпъёсты юнматэм понна 1992-тӥ арысен сётӥське;
  • Трокай Борисов нимо йӧскалык премия;
  • Ашальчи Оки нимо йӧскалык премия;
  • Эрик Батуев нимо журналистикая йӧскалык премия[4].

Улонын интыез

Удмуртъёслэсь выжызыя асваланзэс улӟытон, удмурт кыллэсь статуссэ ӝутонлы сӥзем ужъёсты мыло-кыдо азинтон, удмурт йӧскалык аскивалтон сямъёсты улонэ пыӵатон.

Ужпумъёсыз

  • Удмуртилэн палэназ улӥсь удмуртъёслэсь тунсыкъёссэс утён;
  • йӧскалык политикаен герӟаськем ужпумъёсъя калык малпанэз эскерон но кылдытон;
  • удмурт кылэз, йылолъёсты утён но азинтон удысын тыршись удмурт калык но лулчеберет огазеяськонъёслэсь ужзэс радъян;
  • удмуртъёслэсь наукаын но лулчеберетын вормонъёссэс Россиын но солэн палэназ шараян, издательской ужез пыр но;
  • Удмуртиысь, Россиысь, озьы ик Финляндиысь, Венгриысь, Эстониысь мукет калыкъёсын кусыпъёсты юнматон.

Ӧтчамъёс

  • Россиысь удмуртъёслэн I ӧтчамзы, 1918-тӥ арын 26-тӥ инвожое, Алабго[5];
  • Россиысь ужась но крестьян удмуртъёслэн II ӧтчамзы, 1919-тӥ арын куарусёнэ, Сарапул[6];
  • Вань удмуртъёслэн XII ӧтчамзы, 2012-тӥ арын 14-тӥ толсуре, Ижкар[7];
  • Вань удмуртъёслэн XIII ӧтчамзы, 2016-тӥ арын 11-тӥ—12-тӥ тулыспалэ, Ижкар[8];
  • Вань удмуртъёслэн XIV ӧтчамзы, 2020-тӥ арын 17-тӥ толсуре, Ижкар[9].

Валэктонъёс

  1. Председателем Всеудмуртской ассоциации «Удмурт Кенеш» избран Андрей Ураськин [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (07.12.2022). Эскеремын 02.10.2025 арын
  2. Электронная версия газеты «Герд» [ӟуч] udmkenesh.ru. Эскеремын 02.10.2025 арын
  3. О Межрегиональной общественной организации «Всеудмуртская ассоциация «Удмурт кенеш» [ӟуч] udmkenesh.ru. Эскеремын 02.10.2025 арын
  4. Межрегиональная общественная организация «Всеудмуртская ассоциация «Удмурт Кенеш» [ӟуч] Министерство национальной политики УР. Эскеремын 02.10.2025 арын
  5. Первый Всероссийский съезд удмуртского народа [ӟуч] Воршуд. Эскеремын 02.10.2025 арын
  6. Н. В. Василечко Съезды удмуртов как подготовительный этап образования Вотской автономной области (по документам ЦГА УР) [ӟуч] Архивная служба Удмуртской Республики. Эскеремын 02.10.2025 арын
  7. XII Всеудмуртский съезд [ӟуч] Министерство национальной политики УР (18.12.2012). Эскеремын 02.10.2025 арын
  8. В Ижевске состоится XIII Всеудмуртский съезд [ӟуч] Федеральное агентство по делам национальностей (22.01.2016). Эскеремын 02.10.2025 арын
  9. В Ижевске проходит XIV Всеудмуртский съезд [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (17.12.2020). Эскеремын 02.10.2025 арын

Литература

Чӧлсконъёс