Удмурт Кенеш
РАН экспертиза
РАН экспертиза

Россиысь Тодосъёсъя Академия
| Вань удмуртъёслэн «Удмурт Кенеш» ассоциацизы | |
|---|---|
| Удмурт Кенеш | |
| | |
| Кылдытэмын | 1991-тӥ арын шуркынмонэ ортчем Вань удмуртъёслэн IV ӧтчамазы кылдытэмын |
| Типез | Улоскуспо калык огазеяськон |
| Лидер | Ураськин Андрей Иванович |
| Сайтэз | udmurtkenesh.ru [ӟуч] |
Удму́рт Кене́ш — вань удмуртъёслэн йӧскалык огазеяськонзы, кылдытэмын 1991-тӥ арын. «Удмурт Кенеш» ассоциацие таӵе удмурт огазеяськонъёс пыро: Удмурт нылкышно кенеш, егитъёслэн «Шунды» огазеяськонзы, озьы ик Удмуртилэн палэназ улӥсь удмуртъёслэн йӧскалык но лулчеберетъя огазеяськонъёссы.
Ассоциацилэн кивалтӥсьёсыз Ижкарын ужало.
Кивалтӥсьёсыз
- Ураськин Андрей Иванович — ассоциацилэн тӧроез[1];
- Байметов Владимир Александрович — тӧролэн воштӥсез;
- Миннигараева Елена Васильевна — тӧролэн воштӥсез;
- Турова Светлана Германовна — тӧролэн воштӥсез;
- Александрова Елена Константиновна — кылкутӥсь секретарь.
Радлыкез
Ассоциацилэн структураез иерархияя лэсьтэмын: ассоциациез валтэ тӧро (ӟуч: председатель), сое вань удмуртъёслэн ӧтчамазы быръё, солэн кивалтэмез улсын ужало воштӥсьёсыз но исполком, таоссэ юнмато Пичи Кенешын (ӟуч: Малый Совет; Национальное собрание) — ассоциацилэн ёзэз, со ӧтчамъёс вискын люкаськылэ; муниципал кылдытэтъёсысь каръёсын но ёросъёсын ассоциацилэн ёзэтъёсыз ужало, соос пушкы пыро гуртъёсысь ёзчиосызлэн огазеяськонъёссы но.
Ассоциацилэн официальной луись ёзэз — «Герд» газет[2].
Мерлыко ужез
«Удмурт Кенеш» уставен пусъем ужпумъёсъя удмурт йӧскалык лулчеберетэз азинтон вылысь пӧртэм пумо ужрадъёсты мыло-кыдо радъя: конференциос но конкурсъёс ортчытъя, йӧскалык премиосын сӥлы каре, элькун кивалтэтэн радъям ужрадъёсы пыриське[3].
Огазеяськонэн кылдытэм премиос
- Кузебай Герд нимо удмурт йӧскалык премия — удмурт калыкез, лулчеберетэз, сям-йылолъёсты утем но азинтэм, эшлыко кусыпъёсты юнматэм понна 1992-тӥ арысен сётӥське;
- Трокай Борисов нимо йӧскалык премия;
- Ашальчи Оки нимо йӧскалык премия;
- Эрик Батуев нимо журналистикая йӧскалык премия[4].
Улонын интыез
Удмуртъёслэсь выжызыя асваланзэс улӟытон, удмурт кыллэсь статуссэ ӝутонлы сӥзем ужъёсты мыло-кыдо азинтон, удмурт йӧскалык аскивалтон сямъёсты улонэ пыӵатон.
Ужпумъёсыз
- Удмуртилэн палэназ улӥсь удмуртъёслэсь тунсыкъёссэс утён;
- йӧскалык политикаен герӟаськем ужпумъёсъя калык малпанэз эскерон но кылдытон;
- удмурт кылэз, йылолъёсты утён но азинтон удысын тыршись удмурт калык но лулчеберет огазеяськонъёслэсь ужзэс радъян;
- удмуртъёслэсь наукаын но лулчеберетын вормонъёссэс Россиын но солэн палэназ шараян, издательской ужез пыр но;
- Удмуртиысь, Россиысь, озьы ик Финляндиысь, Венгриысь, Эстониысь мукет калыкъёсын кусыпъёсты юнматон.
Ӧтчамъёс
- Россиысь удмуртъёслэн I ӧтчамзы, 1918-тӥ арын 26-тӥ инвожое, Алабго[5];
- Россиысь ужась но крестьян удмуртъёслэн II ӧтчамзы, 1919-тӥ арын куарусёнэ, Сарапул[6];
- Вань удмуртъёслэн XII ӧтчамзы, 2012-тӥ арын 14-тӥ толсуре, Ижкар[7];
- Вань удмуртъёслэн XIII ӧтчамзы, 2016-тӥ арын 11-тӥ—12-тӥ тулыспалэ, Ижкар[8];
- Вань удмуртъёслэн XIV ӧтчамзы, 2020-тӥ арын 17-тӥ толсуре, Ижкар[9].
Валэктонъёс
- ↑ Председателем Всеудмуртской ассоциации «Удмурт Кенеш» избран Андрей Ураськин [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (07.12.2022). Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ Электронная версия газеты «Герд» [ӟуч] udmkenesh.ru. Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ О Межрегиональной общественной организации «Всеудмуртская ассоциация «Удмурт кенеш» [ӟуч] udmkenesh.ru. Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ Межрегиональная общественная организация «Всеудмуртская ассоциация «Удмурт Кенеш» [ӟуч] Министерство национальной политики УР. Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ Первый Всероссийский съезд удмуртского народа [ӟуч] Воршуд. Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ Н. В. Василечко Съезды удмуртов как подготовительный этап образования Вотской автономной области (по документам ЦГА УР) [ӟуч] Архивная служба Удмуртской Республики. Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ XII Всеудмуртский съезд [ӟуч] Министерство национальной политики УР (18.12.2012). Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ В Ижевске состоится XIII Всеудмуртский съезд [ӟуч] Федеральное агентство по делам национальностей (22.01.2016). Эскеремын 02.10.2025 арын
- ↑ В Ижевске проходит XIV Всеудмуртский съезд [ӟуч] Государственный Совет Удмуртской Республики (17.12.2020). Эскеремын 02.10.2025 арын
Литература
- Удмурт Кенеш / И. М. Шеда-Зорина. — Ижевск: Ижевская республиканская типография, 2006. — 40 с.
- «Удмурт кенеш» — 20 / А. Г. Шкляев, Н. Н. Мусалимов и др. — Ижевск: Удмуртия, 2011. — 294 с. — ISBN 978-5-7659-0639-2.
- Кардинская С. В. Этничность в идеологических конструктах удмуртских СМИ (рус.) // Социологические исследования. — 2006. — № 6. — С. 54—60.
Чӧлсконъёс