Удмурт автономной область
| автономная область | |
| Удмурт автономной область | |
|---|---|
| Кун |
|
| Входила в |
|
| Адм. центрез |
Глазов[1] Иж (с 10.6.1921)[2] |
| Историез но географиез | |
| Кылдытэмын |
4 ноября 1920 года[3] |
| Быдтэмын | 28-тӥ толсуре 1934 |
| Быдӟалаез | 32 135 км² |
| Улӥсез | |
| Улӥсез | 880 700 мурт (1931) |
| Ӵемлыкез | 27,4 мурт/км² |
| Йӧскалыкъёс | Удмуртъёс (Удмуртъёс) - 51,7%, Ӟучъёс - 44,0%, Бигеръёс - 2,2% |
| Вераськон кылыз | Ӟуч кыл, Удмурт кыл |
|
|
|
Удмурт автономи улос — РСФСР-лэн пушпӧлаз 1920-тӥ арысен 1934-тӥ арозь пырись автономи улос, удмурт калыклэн историысьтыз нырысетӥез кун кылдытэтэз.
Шоркаръёсыз — Глазкар (1921) но Ижкар (1921—1934).
Историез
Революцилэсь азьло удмурт калыклэн ас кунлыкез ӧй вал. Удмурт музъемъёс нимаз инлыктэк Ватка губерние пырылӥзы. Быдӟым Октябрь революци бере гинэ удмуртъёсты асьсэлэсь кунзэс кылдытыны лэзизы.
Удмурт калыклы автономной область кылдытэмын 1920-тӥ арын 4-тӥ шуркынмонэ[4]. 1920-1931-тӥ аръёсы улос официально Вотская автономная область шуыса нимаськиз.
1921-тӥ арын 5-тӥ толшоре ВЦИК-лэн декретэзъя[5] Удмурт автономной областе Глазкар (административной центрез) но Глаз, Сарапул, Алабго, Малмыж утемъёсысь волостьёс пыртэмын вал.
1929-тӥ арын Удмурт АО Нижний Новгород улослэн пушпӧлаз пыриз (бергес — Нижний Новгород шаере).
1932-тӥ арысен 1-тӥ толшорысен улос Удмуртская автономная область шуыса нимаськыны кутскиз.
28-тӥ толсуре 1934-тӥ арын ВЦИК-лэн Пуктэмезъя Удмурт автономной область Удмурт Автономной Советской Социалистической Республикалы пӧрмытэмын.
Территориослы люкиськемез
1921-тӥ арын 8-тӥ толсуре ВЦИК Удмурт автономиез 5 утемлы люкиз: Дэбес, Глаз, Можга, Иж но Сьӧлта. Та люкон куинь ар возиськиз. 1924-тӥ арын Дэбес но Сьӧлта утемъёс быдтэмын вал, областьлэн пушпӧлаз куинь утем гинэ кылиз. 1929-тӥ арын утемъёс интые ёросъёслы люкон тупатэмын: вань волостьёс но утемъёс быдтэмын, Удмурт автономиын 21 ёрос кылдытэмын вал.
| Областьысь ёросъёс 1929-тӥ арын | Областьысь ёросъёс 1934-тӥ арын |
|---|---|
|
Валэктонъёс
- ↑ Глаз // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
- ↑ Удмуртия // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
- ↑ Туганаев, 2008, с. 85.
- ↑ ВЦИК-лэн но СНК-лэн декретсы «Удмурт калыклы автономной область кылдытон сярысь»
- ↑ ВЦИК-лэн декретэз «Удмурт калыклэн автономной областез сярысь»