Орлов, Василий Петрович
| Василий Петрович Орлов | |
|---|---|
| |
| Огъя тодэтъёс | |
| Кунмуртлыкез |
|
| Вордӥськем дырыз | 24-тӥ оштолэзе 1912 |
| Кулэм дырыз | 15-тӥ куартолэзе 1999 (87 лет) |
| Ужъёсыз но вормонъёсыз | |
| Дышетскемез | МАРХИ |
| Ужан интыез | Ижкар |
| Архитектурной стилез | неоклассицизм |
| Валтӥсь лэсьтосъёс | Ижкарлэн эспланадаез[d] |
| Данъетъёсыз |
|
| Премиосыз | Удмурт АССР-ысь Кун премия (1985) |
| Званиосыз |
|
Василий Петрович Орлов (24-тӥ оштолэзе 1912 — 15-тӥ куартолэзе 1999) — совето архитектор. 1967—1979-тӥ аръёсы УАССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн тӧроез. 1948-тӥ арысен СССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез. РСФСР-ысь дано архитектор (1980).
«Удмурт архитектуралэн патриархез»[1] — Ижкарлэсь туссэ кылдытӥсь, татын со 1940—1988-тӥ аръёсы ужаз.
Удмурт АССР-ысь Кун премилэн лауреатэз (1985), «Ижкарлэн дано муртэз» (1989)[2].
Улон сюресэз
Вордӥськиз 1912-тӥ арын Росси империысь Тамбов уездысь Борщёвка черкогуртысь крестьян семьяын[2].
Тамбовысь школаез йылпумъяса, 1931-тӥ арысен Мускоысь лэсьтӥськонъёсын маляр луыса тыршиз[3].
1934—1940-тӥ аръёсы Мускоысь архитектурая институтын дышетскиз, Г. П. Гольцлэн дышетскисез[2].
Институтэз йылпумъямез бере Ижкаре ужаны ыстэмын вал[4].
Быдӟым Атыкай ож вакытэ Ижысь андан ӵыжатон заводын цехен кивалтӥз[4].
1945-тӥ арысен — УАССР-ысь Министръёслэн Кенешсы бордысь архитектурая ужпумъёсъя управлениын проектъёсъя «Удмуртпроект» контораен кивалтӥз, отӥяз Госархстройконтролья инспекцилэн кивалтӥсез вал[4].
Ижысь соку кылдытэм художествоя но ремеслоя училищеын дышетӥз[4].
1948-тӥ арысен — СССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез. СССР-ысь архитекторъёслэн V ӧтчамазы пыриськиз.
1950—1988-тӥ аръёсы — проектъёсъя «Удмуртгражданпроект» институтын: мастерскойлэн валтӥсь архитекторез, мастерскойлэн кивалтӥсез, институтлэн валтӥсь инженерез, институтлэн валтӥсь архитекторез[3].
1967—1979-тӥ аръёсы — Удмурт АССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн тӧроез[2].
1981-тӥ арысен пенсиын[4]. 1999-тӥ арын улонысь кошкиз.
Ужъёсыз
1940-тӥ арысен 1988-тӥ арозь Ижкарын ужаз, карлэсь туссэ кылдытӥсь луиз[2].
Нырысетӥ проектъёсыз ож вакытэ кылдӥзы — 1943—1944-тӥ аръёсы[5].
Карлэн архитектураяз неоклассицизмез юнматонэ мыло-кыдо пыриськиз[2].
Таӵе юртъёслы проект лэсьтӥз:
- «Зенит» стадион;
- «Ижмаш» лулчеберетъя дворец (2011-тӥ арысен — Драмая ӟуч кун театрлэн юртэз);
- «Ижсталь» лулчеберетъя дворец;
- «Удмуртэнерголэн» Советской ульчаысь юртэз;
- Ленин нимо ульчаысь вузкаронъя но адӟытонъя павильон (али — «Радиотехника» магазин);
- Пионеръёслэн юртсы, кытын али интыяське Удмурт Элькунысь изобразительной искусствоосъя музей[2].
Ижкарез монумент выллем чеберъяса пуктонъя схемалэн, кар эспланадая ансамбльлэн, Пушкинской урамысь улон коркаосъя ансамбльлэн огез авторез[2][3][6].
Нырысетӥ иж архитектор С. Е. Дудинлы вордскемез дырысен 200 ар тырмонлы сӥзем синпелет медальлы эскизлэн авторез[6].
Данъетъёсыз
- Ижкарлэн дано муртэз (1989)[2];
- Удмурт АССР-ысь Кун премия (1985) — «Устинов карысь Шор площадьысь ансамбльлы проект лэсьтэмзы но пуктэмзы понна» архитекторъёслэн коллективзы пӧлын.
- РСФСР-ысь дано архитектор (1980);
- Удмурт АССР-ысь искусство удысысь дано ужась (1951)[3];
- «Ужысь ветеран» медаль[3];
- Кӧня ке пол пусъемын Данъян грамотаосын (1951, 1957, 1962, 1967, 1972)[3].
Буре ваён
- 2012-тӥ арын Советской ульчаысь 15-тӥ юрт борды мемориал пул юнматэмын, та коркан 1953-тӥ арысен архитектор улӥз, сое аслаз проектэзъя ик пуктӥзы вал[3].
- 2014-тӥ арын В. П. Орловлы сӥзьыса выль урам нимамын — Орлов архитектор нимо ульча.
Валэктонъёс
- ↑ Кто есть кто в Удмуртии. — Ижевск: Инфо-Панорама, 1999. — 237 с. — ISBN ISBN 5-901117-01-8.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Орлов Василий Петрович [ӟуч] izh.ru. Эскеремын 21.09.2025 арын
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 100 лет архитектору Орлову [ӟуч] tehne.com. Эскеремын 21.09.2025 арын
- ↑ 1 2 3 4 5 Орлов Василий Петрович (1912—1999 гг.) [ӟуч] Фондовый каталог УР. Эскеремын 21.09.2025 арын
- ↑ История [ӟуч] Удмуртгражданпроект. Эскеремын 21.09.2025 арын
- ↑ 1 2 Орлов В. П [ӟуч] Путеводители по российским архивам. Эскеремын 21.09.2025 арын
Чӧлсконъёс
- Орлов Василий Петрович [ӟуч]
- Орлов В. П [ӟуч]
- 24-тӥ оштолэзе вордӥськемъёс
- 1912-тӥ арын вордӥськемъёс
- 15-тӥ куартолэзе кулэмъёс
- 1999-тӥ арын кулэмъёс
- «Ужысь ветеран» медален пусъемъёс
- РСФСР-ысь дано архитекторъёс
- Тодмо муртъёс алфавитъя
- Архитекторъёс алфавитъя
- МАРХИ-ын дышетскемъёс
- СССР-ысь архитекторъёс
- Ижысь архитекторъёс
- СССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонысьтызы ёзчиосыз
- Ижкарлэн дано муртъёсыз
- Удмурт Элькунысь Кун премилэн лауреатъёсыз
