Орлов, Василий Петрович

Википедиысь материал
Василий Петрович Орлов
Орлов Василий Петрович.jpg
Огъя тодэтъёс
Кунмуртлыкез СССРFlag of the Soviet Union.svg СССР
Вордӥськем дырыз 24-тӥ оштолэзе 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})
Кулэм дырыз 15-тӥ куартолэзе 1999({{padleft:1999|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (87 лет)
Ужъёсыз но вормонъёсыз
Дышетскемез МАРХИ
Ужан интыез Ижкар
Архитектурной стилез неоклассицизм
Валтӥсь лэсьтосъёс Ижкарлэн эспланадаез[d]
Данъетъёсыз «Ужысь ветеран» медаль
Премиосыз Удмурт АССР-ысь Кун премия (1985)
Званиосыз РСФСР-ысь дано архитектор

Василий Петрович Орлов (24-тӥ оштолэзе 191215-тӥ куартолэзе 1999) — совето архитектор. 1967—1979-тӥ аръёсы УАССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн тӧроез. 1948-тӥ арысен СССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез. РСФСР-ысь дано архитектор (1980).

«Удмурт архитектуралэн патриархез»[1] — Ижкарлэсь туссэ кылдытӥсь, татын со 1940—1988-тӥ аръёсы ужаз.

Удмурт АССР-ысь Кун премилэн лауреатэз (1985), «Ижкарлэн дано муртэз» (1989)[2].

Улон сюресэз

Вордӥськиз 1912-тӥ арын Росси империысь Тамбов уездысь Борщёвка черкогуртысь крестьян семьяын[2].

Тамбовысь школаез йылпумъяса, 1931-тӥ арысен Мускоысь лэсьтӥськонъёсын маляр луыса тыршиз[3].

1934—1940-тӥ аръёсы Мускоысь архитектурая институтын  [ӟуч] дышетскиз, Г. П. Гольцлэн дышетскисез[2].

Институтэз йылпумъямез бере Ижкаре ужаны ыстэмын вал[4].

Быдӟым Атыкай ож вакытэ Ижысь андан ӵыжатон заводын цехен кивалтӥз[4].

1945-тӥ арысен — УАССР-ысь Министръёслэн Кенешсы бордысь архитектурая ужпумъёсъя управлениын проектъёсъя «Удмуртпроект» контораен кивалтӥз, отӥяз Госархстройконтролья инспекцилэн кивалтӥсез вал[4].

Ижысь соку кылдытэм художествоя но ремеслоя училищеын дышетӥз[4].

1948-тӥ арысен — СССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн  [ӟуч] ёзчиез. СССР-ысь архитекторъёслэн V ӧтчамазы пыриськиз.

1950—1988-тӥ аръёсы — проектъёсъя «Удмуртгражданпроект» институтын: мастерскойлэн валтӥсь архитекторез, мастерскойлэн кивалтӥсез, институтлэн валтӥсь инженерез, институтлэн валтӥсь архитекторез[3].

1967—1979-тӥ аръёсы — Удмурт АССР-ысь Архитекторъёслэн огазеяськонзылэн тӧроез[2].

1981-тӥ арысен пенсиын[4]. 1999-тӥ арын улонысь кошкиз.

Ужъёсыз

1940-тӥ арысен 1988-тӥ арозь Ижкарын ужаз, карлэсь туссэ кылдытӥсь луиз[2].

«Ижмаш» лулчеберетъя дворец, Ижкар. СССР-ын 1960-тӥ арын поттэм марка
«Ижмаш» лулчеберетъя дворецлэн азьвыл юртэз, 2011-тӥ арысен — Драмая ӟуч кун театрлэн юртэз, 2011-тӥ ар

Нырысетӥ проектъёсыз ож вакытэ кылдӥзы — 1943—1944-тӥ аръёсы[5].

Карлэн архитектураяз неоклассицизмез юнматонэ мыло-кыдо пыриськиз[2].

Таӵе юртъёслы проект лэсьтӥз:

Ижкарез монумент выллем чеберъяса пуктонъя схемалэн, кар эспланадая ансамбльлэн, Пушкинской урамысь улон коркаосъя ансамбльлэн огез авторез[2][3][6].

Нырысетӥ иж архитектор С. Е. Дудинлы вордскемез дырысен 200 ар тырмонлы сӥзем синпелет медальлы эскизлэн авторез[6].

Данъетъёсыз

  • Ижкарлэн дано муртэз (1989)[2];
  • Удмурт АССР-ысь Кун премия (1985) — «Устинов карысь Шор площадьысь ансамбльлы проект лэсьтэмзы но пуктэмзы понна» архитекторъёслэн коллективзы пӧлын.
  • РСФСР-ысь дано архитектор (1980);
  • Удмурт АССР-ысь искусство удысысь дано ужась (1951)[3];
  • «Ужысь ветеран» медаль[3];
  • Кӧня ке пол пусъемын Данъян грамотаосын (1951, 1957, 1962, 1967, 1972)[3].

Буре ваён

  • 2012-тӥ арын Советской ульчаысь 15-тӥ юрт борды мемориал пул юнматэмын, та коркан 1953-тӥ арысен архитектор улӥз, сое аслаз проектэзъя ик пуктӥзы вал[3].
  • 2014-тӥ арын В. П. Орловлы сӥзьыса выль урам нимамын — Орлов архитектор нимо ульча.

Валэктонъёс

  1. Кто есть кто в Удмуртии. — Ижевск: Инфо-Панорама, 1999. — 237 с. — ISBN  ISBN 5-901117-01-8.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Орлов Василий Петрович [ӟуч] izh.ru. Эскеремын 21.09.2025 арын
  3. 1 2 3 4 5 6 7 100 лет архитектору Орлову [ӟуч] tehne.com. Эскеремын 21.09.2025 арын
  4. 1 2 3 4 5 Орлов Василий Петрович (1912—1999 гг.) [ӟуч] Фондовый каталог УР. Эскеремын 21.09.2025 арын
  5. История [ӟуч] Удмуртгражданпроект. Эскеремын 21.09.2025 арын
  6. 1 2 Орлов В. П [ӟуч] Путеводители по российским архивам. Эскеремын 21.09.2025 арын

Чӧлсконъёс