Удмурт культурая центр (Сундур)

Википедиысь материал
Удмурт культурая центр
Лопшо Педунь.jpg
Кивалтон центрез
Кылдэмез
Кылдон дырыз 1-тӥ шуркынмонэ 1996
Удыс туризм но лулчеберет

Удмурт культурая центр (А. Г. Чирков нимо удмурт культурая центр; ӟуч: Центр удмуртской культуры (Сундур)) — архитектурая но этнографияя комплекс, удмурт калыклэн лулчеберетэныз, улон-вылонэныз, сям-йылолъёсыныз тодматскыны ӧтё. Озьы ик Лӧпшо Педуньлэн коркаез сямен тодмо. Удмурт Элькунысь Эгра ёросысь Сундур гуртын интыяськемын. Эгра ёросысь шаертодонъя музейлэн ёзэз луэ.

Историез

1996-тӥ арын 1-тӥ шуркынмонэ Сундурын гурт клубысь шаертодонъя висъетлэн инъетэз вылын Удмурт культурая центр усьтӥськиз[1].

Ужъюртлэн валтӥсь ужпумъёсыз — Эгра ёросын улӥсь удмурт калык творчествоез, удмурт йӧскалык лулчеберетэз вунэтэмысь ӝутон, утён но азинтон[2][3].

2003-тӥ арын Сундурысь Удмурт культурая центр соку ик кык турмаршрутъёслэн оглюкетсы луиз: «Сибирь тракт — дауръёс пыр сюрес» но «Эгра Лӧпшо Педунен шудонын»[2].

Программаез

Центрын ужасьёс куноосты удмурт калыклэн улон-вылонэныз, сямъёсыныз тодмато, озьы ик дэмдор но перепеч лэсьтонъя мастер-классъёс  [ӟуч] ортчытъяло[2].

Мастер-класс дыръя лэсьтэм дэмдор
Кызьпу туйлэсь лэсьтэм арбериос

Центрысь валтӥсь шудӥсь Лӧпшо Педунь луэ — удмурт выжыкылъёсысь но мадёсъёсысь герой. Солэн прототипез Эгра ёросысь 1875-тӥ арын вордскем Фёдор Чирков вал шуыса лыдъяло. Калык веранъёсын Лӧпшо Педунез песьтэрен но кутъёсын суреданы сяме пыремын[4][5].

Та персонаж центрын ужасьёслэн юрттэменызы удмурт калык шудонъёс ортчытъя, озьы ик театр представлениос возьматэ, отчы центре вуэм котькуд куно пыриськыны быгатэ.

Инфраструктураез

Комплексын коръёслэсь ӝутэм эстӥськись гурен но экспозициосын узыр юртъер пуктэмын[6]. Центрысь ужасьёс удмурт коркаез куинь люкетлы висъязы — воргорон пал, нылкышно пал но кунокуа. Пиосмурт люкетысьтыз пуэн но кортэн выронъя пӧртэм тӥрлыкез но соосын лэсьтэм арбериосты адӟыны луэ. Нылкышно люкетаз куиськон станок но соин куэм арбериос, озьы ик нуналлы быдэ юртъер котырын удмурт кышномуртэн кутӥськись тӥрлык интыямын. Кунокуа мастер-классъёс радъяны чакламын. Центре вуэм куноос йӧскалык сиён-юонъёсты пӧранэ гинэ уг пырисько, соосты веръяло но[6][7].

Озьы ик центрлэн азбараз мукет пуктӥськемъёс но вань: пулэсь валесэн, куэм етӥн возъетэн кено́с (гужемлы чаклам эстӥськисьтэм юрт), мунчо́, лаба́з (гурт удысын возён тӥрлыклы инты). Урамысь навес улэ уробо, дӧдьы но салазки пуктэмын[6][8].

Валэктонъёс

  1. Культура Удмуртии [ӟуч] udm.travel. Эскеремын 20.08.2025 арын
  2. 1 2 3 Центр удмуртской культуры [ӟуч], igrakm.ru. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  3. Деревня Сундур [ӟуч], udm.travel. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  4. Дом Лопшо Педуня [ӟуч], visitudmurtia.org. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  5. «Остров влюбленных», Лопшо Педунь и Иднакар – куда поехать в Удмуртии на север от Ижевска [ӟуч], izhlife.ru. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  6. 1 2 3 Центр удмуртской культуры д. Сундур [ӟуч], Культура.рф. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  7. Центр удмуртской культуры в д. Сундур [ӟуч], mayak.travel. Эскеремын: 17 гудырикошконэ 2025 арын.
  8. Удмуртская сказка (рус.) // Игринский краеведческий музей. Музейный гид. — 2014. — С. 10—13. — ISSN 978-5-91151-189-0.

Чӧлсконъёс