Чернова, Татьяна Николаевна

Википедиысь материал
Татьяна Чернова
Быдэс нимыз Татьяна Николаевна Чернова
Вордӥськем дырыз 15-тӥ толсуре 1953(1953-12-15) (72 арес)
Вордӥськем интыез Зура черкогурт, Эгра ёрос, Удмурт АССР, СССР
Кунмуртлыкез СССРFlag of the Soviet Union.svg СССР,
РоссияFlag of Russia.svg Россия
Ужудысэз Шаблон:Поэтесса, журналист, Шаблон:Переводчик
Жанр поэзия
Гожъяськон кылыз удмурт, ӟуч
Премиосыз Флор Васильев нимо литература премия (1994),
М. А. Кастрен нимо журналист премия (2009)

Татьяна Николаевна Чернова (ворд. 15-тӥ толсуре 1953-тӥ арын) — удмурт кылбурчи, кылысь кылэ берыктӥсь, журналист. Флор Васильев нимо литературной премилэн (1994-тӥ ар), М. А. Кастрен нимо журналист премилэн (2009-тӥ ар) но Ашальчи Оки нимо йӧскалык премилэн (2019-тӥ ар) лауреатъёсыз [1]. Журналистъёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез (1981-тӥ ар) но Гожъяськисьёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез (1988-тӥ ар), Удмурт Элькунысь лулчеберет удысысь дано ужась(1998)[2][3].

XX даурлэн кыкетӥ ӝыныяз нылкышно лирикаын, Алла Кузнецоваен, Людмила Кутяноваен но Галина Романоваен артэ, огез яркытэз[1].

Улон сюресэз

Татьяна Николаевна Чернова вордӥськиз 1953-тӥ арын 15-тӥ толсуре УАССР-ысь Игра ёросысь Зура черкогуртын.

Семьяязы куать нылпи будӥз. Атайзы, Николай Ильич, Быдӟым Атыкай оже пыриськиз. Анайзы - Лидия Дмитриевна Чернова — удмурт нылпи кылбурчи, ужудысызъя библиотекарь вал. Татьяна дышетскиз Можга ёросысь тямыс классъем Пазял школаын, собере Бадӟым Уча шоръёзо школаын.

Студент аръёсаз ветлӥз литературно-творческой кружке, кудӥныз кивалтӥз кылбурчи Даниил Яшин[4].

1976-тӥ арын, Удмурт кун университетысь филологияя факультетэз йылпумъямез бере, одӥг ар ужаз Пичи Пурга ёросысь Вуж Монья шор ёзо школаын[5].

1977-тӥ арын «Советской Удмуртия» (али «Удмурт дунне») газетын корреспондентын ужаны кутскиз. 1986-тӥ арысен 1993-тӥ арозь «Удмуртия» книгапоттонниын удмурт художественной литературая редакторез вал[3]. 1993-тӥ арысен Удмурт Элькунысь лулчеберетъя министерстволэн научно-методической центраз методистын ужаз. 1996-тӥ арын, «Удмурт дунне» газетлэн редакцияз берытскыса, культурая отделэн кивалтӥз. 2001-тӥ-2004-тӥ аръёсы «Вордскем кыл» журналын редактор но Удмурт Элькунысь Гожъяськисьёслэн огазеяськоназы литературая консультант луыса тыршиз[[1]. Отӥяз, «Удмурт дунне» газетлэн редакцияз нош ик берытскыса, пенсие потытозяз, газетлэн кылкутӥсь секретарез но рекламая менеджер луыса ужаз (2004-2012-тӥ аръёс).

Творчествоез сярысь

Гожъяськонэн тунсыкъяськонэз кутскиз Лидия Чернова кылбурчи, анаез, бордысен. Аръёс ортчыса, семьяез кылдыса, Татьяна Николаевна нылъёсызлы но, Анастасиялы, Еленалы, гожъяськон мылкыд пыӵатӥз. Кыкетӥзэ тодӥськом Дарали Лели псевдонимен. 2009-тӥ арын солэн «Гур сьӧрысь суредъёс» нимо нырысетӥ бичетэз потӥз[6].

Татьяна Черновалэн нырысетӥ кылбурез печатламын вал 1967-тӥ аре «Советской Удмуртия» газетын. 1980-тӥ арын потӥз нырысетӥ кылбур бичетэз – «Тыныд тодмотэм кырӟанэ». 1986-тӥ, 1991-тӥ но 2021-тӥ аръёсы эшшо мукет книгаосыз потӥзы на: «Та шундыё дуннеямы» ("В этом солнечном мире" ), "Тӥ ӧй тодысалды…" ("Вы не узнали бы…")[7], «Туривесь» ("Купена")[8] но «Тӧдьы пужыё инкуазе» ("Узоры снежные природы"). Озьы ик, кылбуръёсыз печатласькизы элькун газет-журналъёсын но «Молодая гвардия», «Крестьянка», «Урал» но мукет журналъёсын, «Между Волгой и Уралом» книгаын, мукет огъя кылбур бичетъёсын[7].

Татьяна Черновалэн кылбуръёсыз ӟуч, бигер, пор, эрзя, коми, чуваш, эстон, венгер кылъёсы берыктэмын. Ачиз но со пӧртэм кылъёсысь удмурт кылэ берыкъя[1].

Татьяна Черновалэн тросэз кылбуръёсыз кырӟанлы пӧрмытэмын, кылсярысь, «Трос-а кулэ милемлы?», "Чеберина", "Выжыкыл дуннее", «Мон тынад тодад-а?», «Шумпотон кузьмасе»[7].

Удмурт Элькунысь йӧскалык театрын 2000-тӥ арын пуктэмын «Айна» крезьгуро драмая спектакль, пьесаез гожтӥзы Василий Ушаков режиссёрен ӵош. Финн-угор театръёслэн фестивалязы Йошкар-Олаын спектакль вылӥ дунъямын вал[1].

Кылбуретэзлэн валтӥсь темаосыз луо анай луон, выжыез гажан но азьланьтон, шаередлэн инкуазь чеберезлы паймон, адями кусыпъёс, яратонэз шӧдон-валан но дунъян[1].

Библиографиез

Валэктонъёс

Литература