Удмурт Сарамак

Википедиысь материал
Гурт
Удмурт Сарамак
Сарамак-Пельга
Памятник землякам, погибшим в годы Великой Отечественной войны.jpg
56°01′47″ с. ш. 51°33′32″ в. д.GЯO
Кун РоссияFlag of Russia.svg Россия
Федерацилэн асмосэз Удмуртия
Муниципал ёрос Кизнер
Гурт поселение «Крым-Слудка» муниципал кылдытэт
Историез но географиез
Азьвыл нимъёсыз Сарамак-Пельга
Часовой поясэз UTC+4:00
Улӥсез
Улӥсез 155 мурт (2020-тӥ арын)
Йӧскалыкъёс удмуртъёс, бесерманъёс
Официальной луись кыл удмурт, ӟуч
Цифровой идентификаторъёс
Телефон кодэз +7 34154
Почта индекс 427706
Код ОКАТО 94226845004
Код ОКТМО 94526000266
Возьматоно/ватоно картаосты
Удмурт Сарамак (Россия)
Точка
Удмурт Сарамак
Red pog.svg
Москва
ИжевскВоткинскГлазовМожгаСарапулАлнашский районБалезинский районВавожский районВоткинский районГлазовский районГраховский районДебёсский районЗавьяловский районИгринский районКамбарский районКаракулинский районКезский районКизнерский районКиясовский районКрасногорский районМалопургинский районМожгинский районСарапульский районСелтинский районСюмсинский районУвинский районШарканский районЮкаменский районЯкшур-Бодьинский районЯрский районУдмурт Сарамак (Удмуртия)
Описание изображения
Orange pog.svg
Ижевск
Точка
Удмурт Сарамак
Удмурт Сарамак (Кизнер ёрос)
Blue pog.svg
0
Точка
Удмурт Сарамак

Удмурт Сарамак (Сарамак-Пельга)Удмуртиысь Кизнер ёросысь удмурт гурт, Крым-Слудка поселение пыре.

Историез

Удмурт Сарамак — Удмуртиысь огез вашкалаез гурт. Гуртлэн нимыз нырысьсэ XV даурын Кузон ханствое  [ӟуч] пырись гурт сямен пумиське. 1710-тӥ арын ортчытэм лыдъян-чотанъя гуртлэн нимыз Сарамак-Пелга вал, отын 17 юрт пусъемын. Сарамак-Пельга Грак, Кизнер, Можга, Вавож, Ува ёросъёс вожын сылӥсь бадӟым Пельга-вылэ пыре вылэм. «Сарамак» удмурт кылысь — воршуд ним, воршудлы кутскон сётӥсь шуэм луэ.

Тунсыко: Сарамакын Пельга выжыысь удмуртъёсын ӵош яке соослэсь азьвыл бесерманъёс улӥллям, та сярысь мадёсъёс но та палан чузъяськись кыл но кырӟанъёс верало, Кизнер ёросысь мукет гуртъёслэсь сарамак удмуртъёслэн вераськемзы висъяське. Грак ёросысь Вуж Ятчи гуртысь мӧйы муртлэн тодэ ваёнъёсызъя, сарамакъёсты азьвыл бесерманъёс шуо вылэм. Сарамакын но верало, та палъёсын азьвыл бесерманъёс уло вылэм, но отӥяз соос Башкирие выжиллям шуыса. Сарамакын сяна, артысь Грак ёросысь гуртъёсын улӥсьёслэн вераськоназы но бесерман диалект но куара чузъяське, озьы ик кукмор диалект пумиське.

Сарамак-Пельга: Сарамак — гуртэз кылдытӥсь муртлэн нимыз (тюрк кылысь — сару «котыртыны, бинялтыны» + мак — аффикс) + Пельга — воршуд выжылы кутскон сётӥсь муртлэн нимыз; мукет сямен — «Пельга воршудысь Сарамакен кылдытэм гурт».

Гуртлэн азьвыл нимыз — «Пельга» — удмурт воршуд ним[1].

Интыяськемез

Кизнерлэсь лымшор пала 28 иськемлы, Можгалэсь лымшор но шундыпуксён вискысь 62 иськемлы но Ижкарлэсь лымшор но шундыпуксён вискысь 136 иськемлы палэнэ интыяськемын. Сарамак шур вылэ пуксемын.

Удмурт Сарамак котырын озьы ик Пор Сарамак но Ӟуч Сарамак гуртъёс пуксемын (берлоез 1985-тӥ арын учётысь куштэмын, но 2000-тӥ аръёсы татын нош ик улӥсьёс кылдӥзы).

Калыкез

Улӥсь калыклэн лыдыз
2002[2]2010[3]2012[4]2015[5]2020[6]
270233230227155
50
100
150
200
250
300
2020

Гуртысь тодмо адямиос

  • Абрамов Иван Дмитриевич — Быдӟым Атыкай оже пыриськем мурт. Фронтэ 1941-тӥ арын келямын. 601-тӥ мотострелковой полклэн 45-мм пушкаослэн батареяенызы кивалтӥсь сямен висъяськиз. 1942-тӥ арын 20-тӥ толшоре Можайск котырын ожмаськонъёс дыръя, тушмонлэн пумтэм ыбылӥськемез шоры учкытэк, фашистъёслэсь 6 блиндажзэс но чаклан пунктсэс пазьгиз. Горд Кизили орденэн пусъемын[7].

Валэктонъёс

  1. В. С. Чураков. Расселение удмуртов в Вятско-Камском регионе Эскеремын 2010-03-16 арын
  2. http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081460
  3. https://rosstat.gov.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm
  4. https://web.archive.org/web/20151225182600/http://18.rkn.gov.ru/docs/18/Udmurtstat_Katalog_np_UR_2012.xls
  5. https://web.archive.org/web/20160304004116/http://www.mykizner.ru/upload/news/chislennost_01012015.xls
  6. https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
  7. Н.С.Кузнецов. Воинская слава Удмуртии / Научный консультант: генерал-майор в отставке Г.И.Сабуров, Рецензент: полковник в отставке В.В.Голубев. — Ижевск: Удмуртия, 2009. — С. 5-6. — 416 с. — 1200 экз. — ISBN 978-5-7659-0521-0.