Русских, Пётр Егорович

Википедиысь материал
Пётр Егорович Русских
Ruskih PE.jpg
Вордӥськем дырыз 12-тӥ пӧсьтолэзе 1921({{padleft:1921|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})
Вордӥськем интыез
Кулэм дырыз 23-тӥ куартолэзе 1949({{padleft:1949|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) (27 лет)
Кулэм интыез
Кунмуртлыкез СССРFlag of the Soviet Union.svg СССР
Кыӵе войскоез бронетанковой войскоос
Служить карон аръёсыз 19391945
Званиез
Старший сержант
Частез 111-тӥ танковой бригада
Ожмаськонъёс/ожъёс
Данъетъёсыз

Пётр Егорович Русских (вордӥськиз 1921-тӥ арын 12-тӥ пӧсьтолэзе Ватка губерниын Глаз уездысь Глазкарын (али Удмурт Элькунысь Глаз ёрос)[1]1949-тӥ арын 23-тӥ куартолэзе Киров улосын Омутнинск карын) — Быдӟым Атыкай оже пыриськем мурт, 1-тӥ Украин фронтысь 3-тӥ гвардейской армилэн 25-тӥ танковой корпуслэн 111-тӥ танковой бригадаысьтыз Т-34 танклэн механик-водителез. Совето Союзлэн Героез (1945).

Улон сюресэз

Вордӥськиз 1921-тӥ арын 12-тӥ пӧсьтолэзе Глазкарын ӟуч семьяын. Атаез нюлэс кораса ветлылӥз[2]. Бӧрысьгес Пудеме улыны выжизы, 1936-тӥ арын Киров улосысь Омутнинск каре кошкизы[2].

Шоръёзо школаез йылпумъямез бере, пур келянын ужаз. Шофёръёсты дасянъя курсъёсты ортыса, металлургической заводын нюлэс ёзэтаз тыршиз[2].

1939-тӥ арын сӥзьыл Горд армие басьтӥзы. Нырысь Минскын служить кариз[2]. , Быдӟым Атыкай ожлэн нырысь нуналъёсысеныз ик, 1941-тӥ арын инвожо толэзьысен ожъёсы пыриськиз.

Кык пол сӧсырмыны шедьылӥз[3], кык полаз ик госпитальын йӧнатӥськемез бере выльысь фронтэ берытскиз. 1944-тӥ арын оштолэзьысен — 25-тӥ танковой корпуслэн 11-тӥ танковой бригадаяз Т-34 танклэн водителез луыса, Львовско-Сандомирской операцие пыриськиз. Гудырикошкон толэзе III степенё Слава орденэн данъетамын[2].

1945-тӥ арын Польшаын Оппельн карлэсь шундыпуксён палагес интыяськем Наумбург кар понна лек ожъёс кык толэзь ӵоже, тулыспалысен южтолэзёзь кыстӥськизы. Пётр Русскихлэн частез нырысетӥ эшелонын ожмаськиз, солы тушмон оборона пыр асьме пехоталы сюрес усьтыны косэмын вал. Танкъёсын потонтэм вылысь, копам гудэтэз ортчыса, Пётр Русских тушмонлэн артиллерийской батареяез доры матэктӥз но гусеницаосыныз нелькыса, сое быдэсак быдтӥз[3].

Губен (али Губин, Польша) кар дорын кык нуналъем оборонаез возён понна, немец «Тигр» но «Пантера» секыт танкъёссэ, «Фердинанд» самоходной установкаоссэ пуктылӥз,зенитной установкаос дасяз. Кар доры лушкем матэктыса, старшой сержант Русских огзэ соос пӧлысь соку ик пушкытӥз. Аслаз танказ снаряд вуэмен, ассэ юн контузить кариз, танкистлэн огдырлы пельыз кылэмысь дугдӥз; озьы ке но, со боевой позициысьтыз ӧз палэнскы[3].

Т-34 танкеныз шонерак каре пыриз. Ньылетӥзэ вуэм снарядэн Русскихлэн танкез гомӟиз. Приказ сётэмез возьматэк, машиназэ шуак азьпала поттӥз. Тӧллы пумит бадӟым ӝоглыкен мыныса, ӝуась танксэ кысыны быгатӥз[3]. Губен карын со Т-34 танкеныз тушмонлэсь 9 огневой точкаоссэ, 3 противотанковой орудизэ но трос солдат-офицерзэ быдтӥз[2].

1945-тӥ арын 27-тӥ пӧсьтолэзе Пётр Русских Совето Союзлэн Героез дано нимын пусъемын, Горд Кизили но Ленин орденъёсын данъетамын. Со арын ик коммунист партилэн (б) ёзчиез луиз[2].

1947-тӥ арын старшой сержант Русских демобилизовать каремын. Улӥз Омутнинскын, ужаз металлургической заводын, кар кенеше депутатэ бырйиськылӥз[2]. Улонысь дырызлэсь вазь кошкиз, 1949-тӥ арын 23-тӥ куартолэзе.

Данъетъёсыз

  • «Зарни Кизили» медаль (1945-тӥ арын 27-тӥ инвожое гожтэм Косэт, 7857-тӥ номер);
  • Ленин орден (1945-тӥ арын 27-тӥ инвожое);
  • Горд Кизили орден;
  • III степенё Слава орден;
  • «1941-тӥ-1945-тӥ аръёсы Быдӟым Атыкай ожын Германиез вормем понна» медаль.

Буре ваён

  • Глазовын «Аллея славы» мемориал комплексын Пётр Русскихлэн бюстэз пуктэмын.
  • Геройлэн нимыз Глазысь 2-тӥ номеро школаын дышетскемъёслэн лыдметазы пыраклы гожтэмын.
  • Пётр Русскихлэн нимыз Ижкарын Ялан ӝуась тыл азьысь Совето Союзлэн Геройёсызлы сӥзем мемориал стелаын гожтэмын[1].

Валэктонъёс

  1. 1 2 Герои Отечества. Русских Петр Егорович
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Кулёмин И. Г. , Сентемова Л. Ф. , Ислентьева Р. А. Герои Советского Союза, Герои Российской Федерации, полные кавалеры Ордена Славы — наши земляки. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — С. 135. — 272 с. — ISBN 5-7659-0639-7.
  3. 1 2 3 4 Кулёмин И. Г. Героев наши имена. — Ижевск: Удмуртия, 1975. — 212 с.

Чӧлсконъёс