Леонтьев, Анатолий Кузьмич

Википедиысь материал
Эскерем гожтос
Эскериз Клементьев Андрей Александрович, филологи наукаосъя кандидат, «Вордскем кыл» журналлэн валтӥсь редакторез
Анатолий Леонтьев
Файл:Анатолий Леонтьев.jpeg
Кушемнимыз Коньы Толя
Быдэс нимыз Анатолий Кузьмич Леонтьев
Вордӥськем дырыз 7-тӥ толшоре 1944(1944-01-07)
Вордӥськем интыез Пычас каргуртын, Пычас ёрос, УАССР, СССР
Кулон дырыз 14-тӥ гудырикошконэ 2008(2008-08-14) (64 арес)
Кулэмын Можгаын, Удмурт Элькун, Россия
Кунмуртлыкез СССРFlag of the Soviet Union.svg СССРРоссияFlag of Russia.svg Россия
Ужудысэз
Гожъяськон кылыз удмурт, ӟуч
Премиосыз Удмурт Элькунлэн Кун премиез (1993)

Анатолий Кузьмич Леонтьев; литературной псевдонимез — Коньы Толя (1944-тӥ арын 7-тӥ толшоре, УАССР-ысь Пычас ёросысь Пычас каргуртын (али Можга ёрос)2008-тӥ арын 14-тӥ гудырикошконэ, Удмурт Элькунысь Можга карын) — удмурт гожъяськись, кылбурчи, прозаик, суредась но дышетӥсь. Удмурт Элькунлэн Кун премиезлэн лауреатэз (1993). УАССР-ысь культура удысысь дано ужась (1990). Удмурт Элькунысь Калык кылбурчи (2001). СССР-ысь (1980) но Россиысь (1990) гожъяськисьёслэн огазеяськонзылэн ёзчиез. Можга карлэн дано муртэз (1997)[1].

Улон сюресэз

Анатолий Леонтьев вордӥськиз крестьян семьяын Удмурт Пычас каргуртын. Пинал дырзэ со ортчытӥз Пичи Пурга ёросысь Бобья-Уча гуртын. Та гуртэз ик поэт вордскем интыеныз лыдъяз, малы ке шуоно, татын вордӥськизы солэн кылбураны но суреданы быгатонлыкъёсыз[2].

1957-тӥ арын Бобья-Уча гуртысь сизьым аръем школаез зарни медален йылпумъяса, Можга педколледже дышетскыны пыриз. Отын туж мыло-кыдо ветлӥз литературно-творческой кружоке, кудӥныз кивалтӥз Григорий Данилович Данилов. Соин валче суредаськонэн выриз, пӧртэм конкурсъёсы пыриськылӥз, «Ленинское знамя» ёрос газетын кылбуръёссэ печатлаз. Педучилищеез «Покчи классъёсын дышетӥсь» дипломен йылпумъяса, Вылӥ Кватчи гуртысь тямыс аръем школаын суредаськонъя но кырӟанъя дышетӥсь луыса ужаз[3].

1962-тӥ арын Анатолий Леонтьев Педагогикая удмурт кун институтлэн (УГПИ; туала вакытэ — Удмурт кун университет) художественно-графической факультетаз дышетскыны пыриз. Институтын дышетскыкуз мыло-кыдо пыриськиз филологи факультетысь литературно-творческой кружоке, кудӥныз кивалтэ вал тодмо удмурт кылбурчи, фольклорист Даниил Яшин. А. Леонтьевлэн кылбуръёсыз но суредъёсыз та вакытэ элькун газетъёсын ялан печатласькыны кутскизы.[2]. Удмурт кун институтэз йылпумъямез бере, Анатолий Кузьмич Можга карысь 3-тӥ но 10-тӥ номеро школаосын рисованиен но черчениен дышетӥсь луыса ужаз. 1971-тӥ арын, Можга карысь кивалтэтлэн кичӧлтэмезъя со кылдытӥз художественной школа. Школалэн нырысетӥ директорез ачиз ик луиз. Берлогес ужаз та школаын дышетӥсь луыса[2]. 1980-тӥ арын Леонтьев СССР-ысь гожъяськисьёслэн огазеяськонзылэн ёзчиосыз пӧлы пыртэмын вал, нош ар ортчыса, Москваысь М. Горький нимо Литературной институтлэн Вылӥ курсъёсаз дышетскыны ыстэмын. 1985-тӥ арысен 1986-тӥ арозь Удмуртиысь писательёслэн огазеяськонзылэн литературной консультантэз луыса ужаз.

2008-тӥ арын 14-тӥ гудырикошконэ кема дыр ӵоже висемез бере Анатолий Леонтьев улонысь кошкиз[2]. 2010-тӥ арын Можгаысь нылпи художественной школалэн фасад вылаз интыямын вал Анатолий Кузьмичез буре ваён пул.[4].

Творчествоез

Анатолий Леонтьевлэн нылпиослы гожтэм нырысетӥ кылбур бичетэз луиз «Мед сяськаяськоз», кудӥз «Удмуртия» книгапоттонниын 1968-тӥ арын печатласькиз. Вылтусъетсэ автор ачиз ик суредаз. Та бичет озьы ик дипломной уж но луиз. Удмурт кылын солэн кылбуръёсыз печатласькизы периодической элькун поттэтъёсын: «Удмуртская правда», «Кенеш», озьы ик ӟуч кылэ берыктыса русский язык — «Пионерская правда» газетын, Мурзилка журналын «Мурзилка», Пионер «Пионер», «Вожатый», «Колобок»[5].

Анатолий Кузьмичлэн кылбуръёсыз берыктэмын украин, киргиз, узбек но мукет кылъёсы. Солэн пиналъёс но егитъёс понна 20-лэсь трос кылбур бичетъёсыз потэмын: «Урамын тулыс ке», «Бадяр куар», «Кылӥды-а, адӟиды-а?», «Атае озьы шуиз» но мукетъёсыз. 1987-тӥ арын Леонтьев пиналъёслы сӥзьыса комбайнёрлэн ужудысэз сярысь «Мынам корабле» кузьверос печатлаз, нош 1995-тӥ арын — удмурт калыклэн исторической выжыосыз сярысь егитъёслы сӥзем кузьверос: «Сюрес усьтӥське мынӥсьлы». Поэтлэн кылбуръёсызъя 27 крезьгуро произведение гожтэмын[2].

1990-тӥ арын лулчеберет удысын быгатыса тыршемез понна но кема аръёс ӵоже мыло-кыдо ужамез понна пусъемын вал "УАССР-ысь культура удысысь сӥё-дано ужась нимын". «Ӟечсэ гинэ вите сюлэм» (ӟуч: Хочется верить только в доброе) но «Нунал ке вордӥське» (ӟуч: Если день рождается) кылбур бичетъёсыз понна 1993-тӥ арын Анатолий Леонтьев Удмурт Элькунысь Кун премиен пусъемын вал[3]. 1998-тӥ арын поэтлы «Можга карлэн дано муртэз» ним сётэмын вал. 2001-тӥ арын Данъян пулэ пыртэмын. Анатолий Кузьмичлы сётэмын Калык кылбурчи дано ним[2].

Быръем изданиос

Буре ваён

2010-тӥ арын Можга карысь Нылпи художественной школалы Кар думалэн пуктэмезъя А. К. Леонтьевлэн дано нимыз сётэмын. Школаын усьтэмын Анатолий Кузьмичлы[6] сӥзем бӧлет.

Валэктонъёс

Литература