Ятцаз

Википедиысь материал
Гурт
Ятцаз
Удм.ятцаз.jpg
56°04′23″ с. ш. 52°21′48″ в. д.GЯO
Кун
Улӥсез
Улӥсез
Цифровой идентификаторъёс
Телефон кодэз 34150
Почта индекс 427884 но 427880
Возьматоно/ватоно картаосты
Ятцаз на карте
Ятцаз
Ятцаз

Ятца́з (яке Ятсаз, Удмурт Ятцаз, ӟуч: Удмуртский Ятцаз) — Алнаш ёросысь удмурт гурт, пыре Байтэрек муниципал кылдытэтэ. Интыяськемын 14 иськемын Алнашлэсь но 101 иськемын Ижкарлэсь.

2008-тӥ арын 1-тӥ толшорлы улӥсьёсыз 66 кузя лыдъяськизы, 2015-тӥ арын — 66[2], нош 2020-тӥ арын ортчем лыдъян-чотанъя — 41.

Историез

Нырысьсэ гуртлэн нимыз Ядце шуыса пумиське 1716-тӥ-1717-тӥ аръёсы ортчытэм Ландратской переписьын. Соку гуртын 6 азбар вылэм, отын улэм 27 мурт[3].

1929-тӥ арын пӧсьтолэзе гурт пыриз Алнаш ёросысь Байтэрек сельсоветэ[4]. Со арын ик СССР-ын коллективизация кутскиз, солы луыса гуртын «Мачта» сельхозартель (колхоз) кылдытэмын вал[5].

1950-тӥ арын сельхозартельёсты огазеяло; «Мачта» колхоз быдтэмын, нош кӧня ке бускель колхозъёс огазеямын «Калинин нимо» ним улсын[5].

1963-тӥ арын Байтэрек сельсовет быдтэмын, Ятцаз Кучыран сельсоветэ пыртэмын. 1964-тӥ арын Кучыран сельсоветлэсь нимзэ воштӥзы, со луиз Байтэрек сельсовет, нош центрзэ Кучыранысь Байтэреке выжтӥзы[6].

2004-тӥ арын 16-тӥ шуркынмонэ Байтэрек сельсовет «Байтэрек» муниципал кылдытэт луиз.

Улӥсьёсыз

2015-тӥ арлы иворъя, Ятцаз гурт 2 люкетлэсь кылдэ: Удмурт но Ӟуч. Удмурт люкетаз 18 коркан 65 адями улӥз.

Уноез гурт калык Конников, Муканов яке Данилов фамилиен ветлэ[2].

Ятцазъёс тросэз Татарстанын ужало: Менделеевскысь яке Алабгоысь предприятиосын[2].

Инфраструктура

2008-тӥ арын Удмурт Ятцаз начальной школаын 8 дышетскись лыдъяськиз. Гурт школаез кылдытӥз П. К. Ушков тодмо ужбергатӥсь 1897-тӥ арын. 2007-тӥ арын школа 110 арессэ пусйиз, нош 2010-тӥ арын оптимизацилы луыса ворсамын вал. Ачиз юрт XIX даурын пулэсь лэсьтэм синпелетъёс пӧлы пыртэмын[7].

2010-тӥ арысен Ятцазысь нылпиос Байтэрек шор ёзэ школаын дышетско, соосты отчы автобус нуллэ. Пичиоссэгес но Байтэреке нуллоно, малы ке шуоно нылпи садзы Ятцазын ӧвӧл. 2015-тӥ арлы иворъя, Удмурт Ятцазын 15 школьникъёс но нылпи садэ ветлӥсь 2 пичиос лыдъяськизы[2].

Гуртэ ву гумыос кыскемын, нош 2010-тӥ арын газ но пыртэмын[2].

Валэктонъёс

  1. https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
  2. 1 2 3 4 5 Любовь Тихонова Алнаш ёросысь Удмурт Ятцаз гурт [удм.] Удмурт дунне.
  3. Удмуртский Ятцаз | Родная Вятка [ӟуч] Родная Вятка.
  4. Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. / Составители: О. М. Безносова, С. Т. Дерендяева, А. А. Королёва. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — С. 119-120. — 744 с. — 2000 экз. — ISBN 5-7659-0425-4.
  5. 1 2 Фонд Р-203, Алнашская машинно-тракторная станция Алнашского района Министерства сельского хозяйства УАССР. — Архивный отдел Администрации МО «Алнашский район».
  6. Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. / Составители: О. М. Безносова, С. Т. Дерендяева, А. А. Королёва. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — С. 413. — 744 с. — 2000 экз. — ISBN 5-7659-0425-4.
  7. Достопримечательности [ӟуч] Муниципальный округ Алнашский район Удмуртской Республики.