Уткина, Надежда Эдуардовна
| Надежда Эдуардовна Уткина | |
|---|---|
| | |
| Вордӥськем нуналыз | 24-тӥ куарусёнэ 1966 (59 арес) |
| Вордӥськем интыез | Ижкар, УАССР, СССР |
| Кун | |
| Ужудысэз | кырӟась |
| Данъетъёсыз | |
Надежда Эдуардовна Уткина (ворд. 24-тӥ куарусёнэ 1966, Иж) — Удмурт Элькунысь дано кырӟась, калык артистка, «Культурный капитал Ижевска» фондлэн тӧроез (2006), Удмурт Элькунлэн чеберлыкъя посолэз (2019), Женеваын удмуртлыклы сӥзем нуналъёсты радъясь, Ашальчи Оки нимо премилэн лауреатэз (2010).
Улон сюресэз
Вордӥськиз 1966 арын 24 куарусёнэ Ижкарын[1].1988 арын Удмурт кун университетысь кылосбуръя ёзэтсэ йылпумъяз, 2005 арын — ГИТИС-ысь эстрадая ёзэтэз. Пинал дырысеныз кырӟанэз но англи кылэз яратӥз. Школаын дышетскыкуз ик немец кылын тодматскиз. Берлогес удмурт кылын вольыт вераськыны дышиз. Быземез бере француз кылэз дышетӥз[2]. 1987-тӥ арын нырысьсэ Америкае вуылӥз, со дырысен ужезъя кунсьӧр муртъёсын кусып возьыны кутскиз. 2014 арысен Швейцариын улэ, ӵемысь вуылэ Удмуртие, пиез но нуныкаез доры. Кузпалыз Жерар Ламарш.
Ужудысэз
Надежда Уткиналэн репертуараз удмурт но ӟуч кылын гожтэм кырӟанъёс но финн-угор авторъёслэн кырӟанъёссы вань. Кырӟа пӧртэм кылъёсын.
1991 арын А. Анкудиновлэн «Арганчи» театр-студияз кырӟасьёс пӧлысь одӥгез луыса кырӟан удыссэ кутскиз. Бергес «Лулгур» ансамблен кивалтӥз. Трос аръёс ӵоже Венгриын, Эстониын, Финляндиын, Уэльсын, Норвегиын, Коми, Мордовия, Марий Эл, Татарстан но Башкортостан шаеръёсын, Перм улосвылын, Москваын, Ульяновскын, Саранскын но Пензаын кырӟалляз.
Поттэм альбомъёсыз: «Песни Надежды»(1995), «Витьы монэ (1997)», «UDM.RU» (2002), «UCHKE ALI»(2004).
Трос аръёс ӵоже Удмурт егитъёслэн «Шунды» мерлыко огазеяськонзылэн «Шундыкар» лагерьын нылпи эстрадая мастерскойен кивалтӥз. 2006-тӥ арысен «Культурный капитал Ижевска» фондлэн тӧроез[3]. Ижкарысь Мерлыко инэглэн нырысетӥ, куинетӥ но ньылетӥ ӧтчамаз ёзчиез вал. 2008 арысен — «Калыкъёслэн эшъяськон юртазы» калыккуспо но финн-угор валчеужанъёсъя ёзэсэн кивалтӥз, «Ижкарысь Межкультурные города» ужан котретлэн ёзчиез вал. 2011-тӥ арысен «ПарИжевск» калыккуспо фестивальлэн координаторез, «ИжЖенева» калыккуспо проектлэн кичӧлтӥсез[4].
2016-тӥ арын Женеваын "Надежда" трио но "Ле Русофоли де Надежда" крезьгуро проект кылдытӥз. 2015-тӥ — 2018-тӥ аръёсы Женеваысь "Споём вместе" хорен ӵош "Русские вечера вокруг Лемана" фестиваль ортчытъяз. ООН-лэн Женеваын Россилэн ялан ужась представительствоезлэн ёзчиез луэ. Соин валче, Женеваын удмурт лулчеберетлы, ӟуч йӧскалык дӥськутлы сӥзем но СССР-ысь йӧскалыкъёсын тодматонъя ужрадъёс ортчытъяз[5]. Уткиналэн кичӧлтэмезъя Сен-Жени карысь «Радуга» мерлыко француз огазеяськон Удмурт Элькунысь нылпи реабилитаци центрлы нимысьтыз оборудовани кузьмаз.
2024-тӥ арын 6-тӥ толсуре Ижкарысь «Адели» реабилитаци центрын «Расскажи, нэнэ, мне про дорогу» крезьгуро патриотической проектэз сӥё-дано усьтон ужрад ортчиз. Проектлэн валтӥсь ужпумез – Быдӟым Атыкай ож вакытэ Ижевск-Балезино чугун сюресэз лэсьтонэ нылпиослэсь пыриськемзэс, соослэсь уж подвигзэс возьматон. Мюзиклэз дасянэ пыриськизы реабилитаци центрын эмъяськись ӧлексы нылпиос но Ижкарысь 78-тӥ номеро школаын дышетскисьёс. Валтӥсь ролез быдэстӥз Надежда Уткина[6].
Данъетъёсыз
2010-тӥ арын Ашальчи Оки нимо премиен пусъемын[7]. Со сяна, эстрадая но авторской кырӟанъёсъя пӧртэм элькун, улоскуспо но огъяросси ӵошатсконъёслэн лауреатсы луэ. Крезьгуро устолыкын бадӟым вормонъёсыз «Лира» кар премиен пусъемын. Россиысь исторической каръёслэн но улосъёсылэн огазеяськонзылэн «За вклад в наследие народов России» медалезлэн лауреатэз[1].
Валэктонъёс
- ↑ 1 2 Воршуд. Надежда Уткина
- ↑ Дети Евразии. Милана Спирина. Надежда Уткина: «Все проходит и начинается что — то новое, в другом цвете»
- ↑ Надежда удмуртской эстрады. Анна Вардугина
- ↑ Ижевчанка, живущая на две страны: «Даже в Швейцарии я пою». Валерия Шаньгина, Светлана Сырыгина
- ↑ Комсомольская правда. Светлана Сырыгигна. Народная артистка Удмуртии Надежда Уткина: «Даже в Швейцарии я сажаю картошку и пеку перепечи»
- ↑ Проект "Расскажи, нэнэ, мне про дорогу!"
- ↑ Надежда Уткина: «Удмуртская женщина — это семикратное терпение». Татьяна Снегирёва
Чӧлсконъёс
- Григорьева, А. Французская общественная организация подарила детям-инвалидам из Удмуртии специальное оборудование [Электронный ресурс] / Алёна Григорьева // ИА «Удмуртия». Режим доступа: https://udmurt.media/news/obshchestvo/5667/ – 23.08.2018