Екатеринбург карлэн нуналыз
| Екатеринбург карлэн нуналыз | |
|---|---|
| | |
| Типез | Арлы быдэ пусйиськись кар праздник |
| Юнматэмын | 1970-тӥ аръёсы |
| Пусъё | Екатеринбургын улӥсьёс но вуэм куноос |
Екатеринбург карлэн нуналыз ӟуч: День города Екатеринбурга — карлэн кылдэмезлы сӥзем арлы быдэ пусйиськись трос калыко ужрад. Карлэн исторической кылдон дырыныз лыдъяське 7 (18) шуркынмонэ 1723 ар. Та арын ужаны кутскиз Екатеринбургской завод но та арын ик ӝутэмын вал Екатеринбургской крепость. Туала сямен но туала инлыкен праздник 1973-тӥ арысен пусйиське. 1987-тӥ арын карлэсь нуналзэ гужем вакытэ выжтӥзы, со дырысен пусъён ужрадъёс гудырикошконлэн куинетӥ кӧснуналаз ортчыло.
Карез инъян дыр
1721-тӥ арын В. Н. Татищевлэн тыршеменыз инъямын вал Екатеринбургской крепость но сыӵе нимын ик завод, кыкезлы но Императрицаез данъяса Екатерина I-лэн нимыз сётэмын. 1722-тӥ арысен лэсьтӥськонэн кивалтӥз В. де Геннин, Берг-коллегилэн Косэтэзъя, со Уральской горной администрациен кивалтӥсь Татищевез воштӥз. Екатеринбургской заводын поттэм кричной молотъёсты нырысь эскерон ортчиз 7 (18) шуркынмонэ 1723 арын. Та нуналэз ик Ураллэн вуоно шоркарезлэн официальной кылдон нуналыныз лыдъяло[1][2].
Карлэн зэмос инъян дырыз ласянь али ке но споръяськонъёс мыно на. Корепанов Н. С. но Блинов В. А. , карлэн кылдон нуналыныз 1 (12) гудырикошконэ 1723 арез шонергес лыдъяны луоз шуыса оскыто, со нуналэз, куке горной администрацилэсь ужъёссэ Уктусской заводысь Исеть шур дурысь мазанковой юртэ выжтӥзы[3].
Историез
Нырысьсэ Карлэсь нуналзэ туала форматэн пусйизы Свердловскын 1973-тӥ арын 18-тӥ шуркынмонэ. Соку, карлэн 250 ар тырмонэзлы сӥзьыса, кар тымет дрын Исторической сквер усьтӥзы но «Дыр капсула» пуктӥзы. Озьы ик та нуналллы сӥзьыса, кар Ленин нимо орденэн пусъемын но усьтэмын Егитъёслэн юртсы. Фестивальлэн валтӥсь площадкаосыз луизы ККТ "Космос" но Филармонилэнзалэз[4].
1987-тӥ — 1988-тӥ аръёсы праздник нуналлэн валтӥсь ужрадъёсыз но кырӟасьёслэн но творческой коллективъёслэн шулдыртон представлениоссы Исторической скверын ортчизы. 1989-тӥ арын валтӥсь площадкаез Исторической сквере Исеть шурлэн ярдур урамаз выжтӥзы. Нош валтӥсь ужрадлы пӧрмиз фольклоръя «Уральское подворье» улос праздник[1].
1990-тӥ арын Свердловск карлэн нуналыз сӥземын вал йӧскалык огъя луонлы, 1991-тӥ арын валтӥсь темалы быръемын карез инъясьёслы сӥзем театрализованной представлениос[1].
1992-тӥ арын шулдыръяськон программа карлэн историезъя радъямын вал но герӟамын Пётр I-лэн образэныз. 1993-тӥ — 1998-тӥ аръёсы Карлэсь нуналзэ пусъён «Кар — асьмелэн огъя юртмы» концепци улсын радъямын вал. 1993-тӥ арын 270 ар тырмон юбилее кар ёросъёсысь ужась коллективъёслэсь мынэтъёссэс радъян сям кылдӥз. 1994-тӥ арын карлэн нуналыз «Семь Я» девиз улсын ортчиз. Радъяськизы кар сюанъёс, семьяос куспын ӵошатсконъёс. 1995-тӥ арын Вормонлы 50 ар тырмонэн валче но 1996-тӥ арын Росси флотлэн 300 ар тырмонэныз валче, карлэн нуналызлы сӥзем ужрадъёс патриотизм темаен герӟаськемын вал. 1997-тӥ арын творческой коллективъёс асьсэ быгатонъёссэс возьматӥзы но со ик вуоно арын карлы 275 ар тымонэзлы дасяськон нергелы пӧрмиз[1].
«Капсула времени» Исторической скверын
Плотинкаын концерт, 2011-тӥ ар
Вӧсьлыко Екатериналэн часовняез, усьтэмын 1998-тӥ арын
Фейерверк тыметлэн ву вылаз, 2022-тӥ ар
- Шулдыръяськон ужрадъёс, 2019-тӥ ар
- Башкир малахайёсын Барабанщицаос Екатеринбургын 17-тӥ гудырикошконэ 2019-тӥ арын.jpg
- Екатеринбургеысь Драмтеатр вӧзын эктонъёс 17-тӥ гудырикошконэ 2019-тӥ арын.jpg
- Азиат оркестр Екатеринбурглэн нуналаз 17-тӥ гудырикошконэ 2019-тӥ арын.jpg
- Екатеринбургысь Октябрь площадьын турикукъёсын ветлонъёс 17-тӥ гудырикошконэ 2019-тӥ арын.jpg
- Маскаен адями Екатеринбург карлэн нуналаз 17-тӥ гудырикошконэ 2019-тӥ арын.jpg
Примечания
- ↑ 1 2 3 4 День города / Гапонец О. А., Корнилов Г. Е. // Екатеринбург : [арх. 7 коньывуонэ 2021] : Энциклопедия / гл. ред. В. В. Маслаков. — Екатеринбург : Издательство Академкнига, 2002. — С. 159. — 728 с. — 3900 экз. — ISBN 5-93472-068-6.
- ↑ Екатеринбург / Анимица Е. Г., Денисевич М. Н. // Уральская историческая энциклопедия : [арх. 20 коньывуонэ 2021] / глав. ред. В. В. Алексеев. — 2-е изд., перераб. и доп. — Екатеринбург : Издательство Академкнига; УрО РАН, 2000. — С. 192—193. — 640 с. — 2000 экз. — ISBN 5-93472-019-8.
- ↑ Корепанов Н. С., Блинов В. А. Город посередине России : Культурно-исторические очерки. — Екатеринбург : Издательство «Сократ», 2005. — С. 8—9. — 368 с. — (Урал: История в ликах городов). — 18 000 экз. — ISBN 5-88664-236-6.
- ↑ Сила С. День города Екатеринбурга. Как мы отмечали и как будем отмечать День города. Необычный взгляд на день города. [ӟуч] Краеведческий Фонд «Наш Урал» (ООО «Реал Рашн Экспедишн»). Эскеремын 2023-04-04 арын